Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 40

Devanagari script

अहो धार्ष्ट्यं महद्दृष्टं जटिलस्याद्य चाद्भुतम् । यदासनान्नोत्थितोसौ दृष्ट्वा मां श्वशुरं गुरुम्

Transliteration

aho dhārṣṭyaṃ mahaddṛṣṭaṃ jaṭilasyādya cādbhutam | yadāsanānnotthitosau dṛṣṭvā māṃ śvaśuraṃ gurum

Translation

啊！今日竟在那结发苦行者身上见到如此巨大的无礼，实在惊异：他见到我——其岳父与长者——竟不自座起身。

Word by Word

• अहो: oh!
• अहो: Sambandha (Exclamation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अहो (अव्यय)
• Form: अव्यय; विस्मयार्थक-निपात (exclamation)

• धार्ष्ट्यम्: audacity
• धार्ष्ट्यम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: धार्ष्ट्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• महत्: great
• महत्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महत् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (धार्ष्ट्यम्)

• दृष्टम्: has been seen
• दृष्टम्: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; भावे/कर्मणि प्रयोगः

• जटिलस्य: of the matted-haired one (ascetic)
• जटिलस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: जटिल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• अद्य: today/now
• अद्य: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: अद्य (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक (adverb of time)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• अद्भुतम्: wonderful, astonishing
• अद्भुतम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अद्भुत (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (धार्ष्ट्यम्/दृष्टम्)

• यत्: that (the fact that)
• यत्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धसूचक (correlative)

• आसनात्: from the seat
• आसनात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: आसन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध-निपात

• उत्थितः: stood up/rose
• उत्थितः: Kriya (Predicative/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत्-√स्था (धातु)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past active participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• असौ: that man, he
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• माम्: me
• माम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग (वक्तृ-प्रसङ्ग), द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• श्वशुरम्: father-in-law
• श्वशुरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: श्वशुर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; माम् इति विशेष्यस्य अप्पोजिशन (apposition)

• गुरुम्: elder/teacher (venerable)
• गुरुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गुरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; श्वशुरम्/माम् इति विशेष्यस्य विशेषणार्थे (honorific apposition)

Speaker

Unspecified character (contextual speaker within narrative; not stated in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: An elder (father-in-law/guru figure) arrives with retinue; a matted-haired ascetic remains seated, composed. The elder’s face shows offended astonishment; the ascetic’s gaze is steady and inward.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It highlights a tension between social dharma (respect to elders) and the perceived unconventional conduct of renunciants within Purāṇic narratives.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The passage belongs to the Kāśīkhaṇḍa (Kāśī/Vārāṇasī setting), though no specific tīrtha is named in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative observation about conduct.