Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 2

Devanagari script

देवदेव उवाच । शृणु देवि प्रवक्ष्यामि कथां पातकनाशिनीम् । विश्वकर्मेश लिंगस्य प्रादुर्भावं मनोहरम्

Transliteration

devadeva uvāca | śṛṇu devi pravakṣyāmi kathāṃ pātakanāśinīm | viśvakarmeśa liṃgasya prādurbhāvaṃ manoharam

Translation

天神之主说道：“听吧，女神；我将宣说一则灭罪之事——毗湿伐羯摩伊湿伐罗林伽悦意的显现。”

Word by Word

• देवदेव: Devadeva (Lord of gods)
• देवदेव: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: देव + देव (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन; कर्मधारयः

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन

• शृणु: listen
• शृणु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष (2nd person), एकवचन

• देवि: O goddess
• देवि: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: देवी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• प्रवक्ष्यामि: I shall tell
• प्रवक्ष्यामि: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र + वच् (धातु)
• Form: लृट्-लकार (Simple Future), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन

• कथाम्: story
• कथाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कथा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• पातकनाशिनीम्: sin-destroying
• पातकनाशिनीम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पातक + नाशिनी (प्रातिपदिक; समास)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः (पातकानां नाशिनी) विशेषणम् (कथायाः)

• विश्वकर्मेश: of Viśvakarma-īśa
• विश्वकर्मेश: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: विश्वकर्मन् + ईश (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-तत्पुरुष-पूर्वपद; अत्र षष्ठीसम्बन्धे (विश्वकर्मेश-लिङ्गस्य)

• लिङ्गस्य: of the liṅga
• लिङ्गस्य: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन

• प्रादुर्भावम्: manifestation, appearance
• प्रादुर्भावम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्र + आदिस्? (उपसर्ग) + भू (धातु) → प्रादुर्भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन

• मनोहरम्: charming, delightful
• मनोहरम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मनस् + हर (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुषप्रायः (मनः हरति इति) विशेषणम् (प्रादुर्भावम्)

Speaker

Śiva (Devadeva)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśvakarmēśvara-liṅga (Kāśī)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pārvatī (Devī)

Visual Art Cues

Scene: Śiva turns toward Pārvatī with a reassuring gesture, promising a sin-destroying, delightful account of the manifestation of Viśvakarmēśvara; the atmosphere is calm, luminous, and temple-like.

Characters & Entities

• Devadeva (Śiva)
• Pārvatī (implied)
• Viśvakarmeśa Liṅga

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Hearing the māhātmya (sacred account) itself is purifying; divine narratives are treated as vehicles of inner cleansing.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Viśvakarmeśa/Viśvakarmeśvara liṅga associated with Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Śravaṇa (devout listening) of the kathā is implied as a purifying practice.