Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 49

Devanagari script

यद्दृश्यं यददृश्यं च स्थूलसूक्ष्मस्वरूपतः । तत्र त्वं शक्तिरूपेण किंचिन्न त्वदृते क्वचित्

Transliteration

yaddṛśyaṃ yadadṛśyaṃ ca sthūlasūkṣmasvarūpataḥ | tatra tvaṃ śaktirūpeṇa kiṃcinna tvadṛte kvacit

Translation

凡所见、凡不见，无论粗显或微细之相，其中皆有你以力量之形——圣母神力（Śakti）。无处无时，有任何事物能离你而存。

Word by Word

• यत्: whatever
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक-यत् (relative pronoun)

• दृश्यम्: visible
• दृश्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दृश्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दृश् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मणि-प्रत्ययान्त (to be seen/visible)

• यत्: whatever
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सम्बन्धसूचक

• अदृश्यम्: invisible
• अदृश्यम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अदृश्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; √दृश् धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; नञ्-पूर्वक (invisible)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)

• स्थूल-सूक्ष्म-स्वरूपतः: as (having) gross and subtle forms
• स्थूल-सूक्ष्म-स्वरूपतः: Hetu/Prakara (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: स्थूल (प्रातिपदिक) + सूक्ष्म (प्रातिपदिक) + स्वरूप (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित-अव्यय)
• Form: अव्यय; तसिल्/तस्-प्रत्ययान्त (ablatival adverb) = 'स्वरूपतः'; समासः—द्वन्द्वः (स्थूल-सूक्ष्म) ततः तत्पुरुष-सम्बन्धः (स्थूलसूक्ष्मयोः स्वरूपम्)

• तत्र: there/in that (all)
• तत्र: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय; देशवाचक-अव्यय (locative adverb)

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: सर्वनाम; प्रथमा (1st), एकवचन

• शक्ति-रूपेण: in the form of power (śakti)
• शक्ति-रूपेण: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: शक्ति (प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (शक्तेः रूपम्)

• किञ्चित्: anything (at all)
• किञ्चित्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: किञ्चित् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; अनिश्चितार्थक (something/anything)

• न: not
• न: Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेधार्थक (negation particle)

• त्वद्-ऋते: without you/except you
• त्वद्-ऋते: Apadana (Exclusion/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: त्वद्/युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + ऋते (अव्यय)
• Form: अव्यय-योगे पञ्चमी-अर्थः; 'ऋते' = वर्जने (except/without); त्वद्-शब्दः षष्ठी/पञ्चमी-अर्थे अव्यययोगे

• क्वचित्: anywhere/ever
• क्वचित्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: क्वचित् (अव्यय)
• Form: अव्यय; देश/कालवाचक (anywhere/ever)

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A cosmic overlay: the visible city of Kāśī and the invisible subtle realm (nāḍīs, mantras, tattvas) shown simultaneously, both suffused by Devī as luminous energy threads connecting all beings.

Characters & Entities

• Śakti

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

It teaches radical divine immanence: all phenomena, gross and subtle, are expressions of Devī’s Śakti.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the narrative setting; the verse supports the Mahātmya idea that the sacred city is pervaded by the one Power.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a contemplative assertion suitable for meditation and devotional remembrance.