Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 35

Devanagari script

मेनोवाच । आर्यपुत्र न जानामि प्रवृत्तिमपि कांचन । विवाहसमयादूर्ध्वं तस्या गौर्या गिरीश्वर

Transliteration

menovāca | āryaputra na jānāmi pravṛttimapi kāṃcana | vivāhasamayādūrdhvaṃ tasyā gauryā girīśvara

Translation

梅娜说道：噢，高贵之子——群山之主啊——自她与人结婚之时起，关于那位高丽（Gaurī）此后诸事的经过，我全然不知。

Word by Word

• मेना: Menā
• मेना: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मेना (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• उवाच: said
• उवाच: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• आर्यपुत्र: O noble son
• आर्यपुत्र: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: आर्य + पुत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन; कर्मधारय/तत्पुरुष (आर्यः पुत्रः)

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेधार्थक-अव्यय (negation particle)

• जानामि: I know
• जानामि: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ज्ञा (धातु)
• Form: लट्-लकार (Present), उत्तम-पुरुष (1st person), एकवचन; परस्मैपद

• प्रवृत्तिम्: activity, course of events
• प्रवृत्तिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: प्रवृत्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• अपि: even, also
• अपि: Sambandha (Particle)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: समुच्चय/अपेक्षार्थक-अव्यय (particle: even/also)

• कांचन: any (whatsoever)
• कांचन: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: काञ्चन/काचन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; प्रवृत्तिम् इत्यस्य विशेषणम् (काञ्चन = किमपि)

• विवाहसमयात्: from the time of marriage
• विवाहसमयात्: Apādāna (Source/starting point/अपादान)
• Type: Noun
• Root: विवाह + समय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative/5th), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विवाहस्य समयः)

• ऊर्ध्वम्: afterwards
• ऊर्ध्वम्: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: ऊर्ध्वम् (अव्यय/नपुंसक-प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; दिशावाचक/कालवाचक (afterwards/upwards)

• तस्याः: of her
• तस्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन

• गौर्याः: of Gaurī
• गौर्याः: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गौरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; तस्याः इत्यस्य अप्पोजिशन (genitive apposition)

• गिरीश्वर: O lord of mountains
• गिरीश्वर: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: गिरि + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गिरिणाम् ईश्वरः)

Speaker

Menā

Skanda Dialogue

Listener: Ilvalāra

Visual Art Cues

Scene: Menā addresses Himālaya with respectful intimacy, confessing she knows nothing of Gaurī’s later life after marriage; her posture conveys maternal worry and earnest inquiry amid the stillness of the mountains.

Characters & Entities

• Menā
• Gaurī (Pārvatī/Umā)
• Giri-īśvara (Himālaya)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The verse expresses parental concern and responsibility within dharma—seeking rightful knowledge of a daughter’s welfare.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No specific tīrtha is mentioned directly in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a dialogue line requesting information.