Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 18

Devanagari script

कंठेश्वरं कहोलेशं लिंगं तुंबुरुपूजितम् । मतगेशं मरुत्तेशं मगधेयेश्वरं तथा

Transliteration

kaṃṭheśvaraṃ kaholeśaṃ liṃgaṃ tuṃburupūjitam | matageśaṃ marutteśaṃ magadheyeśvaraṃ tathā

Translation

亦有迦恩提湿伐罗、迦侯勒沙，以及为图姆布鲁所礼敬之林伽；并有名为摩多迦伊沙、摩鲁提伊沙与摩伽陀诃耶湿伐罗的林伽。

Word by Word

• कंठेश्वरम्: Kaṃṭheśvara (name)
• कंठेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कंठ-ईश्वर (प्रातिपदिक; कंठ + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कंठस्य ईश्वरः)

• कहोलेशम्: Kaholeśa (name)
• कहोलेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: कहोल-ईश (प्रातिपदिक; कहोल + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कहोलस्य ईशः)

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• तुंबुरुपूजितम्: worshipped by Tumburu
• तुंबुरुपूजितम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु) + क्त (कृदन्त); तुंबुरु (प्रातिपदिक)
• Form: कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त, भूतकर्मणि/कर्मणि प्रयोगः); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'तुंबुरु' इति तृतीया-सम्बन्धार्थः (तुंबुरुणा पूजितम् = worshipped by Tumburu)

• मतगेशम्: Matageśa (name)
• मतगेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मतग-ईश (प्रातिपदिक; मतग + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मतगस्य ईशः)

• मरुत्तेशम्: Marutteśa (name)
• मरुत्तेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मरुत्त-ईश (प्रातिपदिक; मरुत्त + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मरुत्तस्य ईशः)

• मगधेयेश्वरम्: Magadheya-Īśvara (name)
• मगधेयेश्वरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: मगधेय-ईश्वर (प्रातिपदिक; मगधेय + ईश्वर)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (मगधेयस्य ईश्वरः)

• तथा: also
• तथा: Sambandha/Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; अनुक्रम/समुच्चयार्थक (also)

Speaker

Skanda (contextual, Kāśīkhaṇḍa norm: Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Avimukta-kṣetra (Kāśī) — Tuṃburu-pūjita liṅga and associated named liṅgas

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A Kāśī shrine interior: a liṅga being worshipped while Tuṃburu appears with vīṇā, offering celestial music; nearby are other named liṅgas (Kaṃṭheśvara, Kaholeśa, Matageśa, Marutteśa, Magadheyeśvara) represented as adjacent sanctums or small icons.

Characters & Entities

• Kaṃṭheśvara
• Kaholeśa
• Tuṃburu
• Matageśa
• Marutteśa
• Magadheyeśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Even celestial beings like Tuṃburu honor Kāśī’s Śiva-liṅgas, underscoring the city’s universal sanctity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), through the enumeration of liṅgas connected with Jyeṣṭhasthāna.

What ritualistic prescription is mentioned?

Implied worship (pūjā) of the liṅga, but no step-by-step ritual is stated in this verse.