Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 65
Devanagari script
पाता हर्ता त्वमेवैको नानात्वं मूढकल्पना । अतस्त्वमेव शरणं भूयोभूयः पुनःपुनः
Transliteration
pātā hartā tvamevaiko nānātvaṃ mūḍhakalpanā | atastvameva śaraṇaṃ bhūyobhūyaḥ punaḥpunaḥ
Translation
唯有你是唯一的护持者，也是唯一的收摄者；种种差别只是迷妄的想象。因此唯有你是我的归依——一再又一再。
Word by Word
पाताprotector
पाता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपा (धातु) + तृ (कृत्-प्रत्यय, तृच्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तरि तृच्-प्रत्ययान्त (agent noun)
हर्ताremover/taker away
हर्ता:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootहृ (धातु) + तृ (कृत्-प्रत्यय, तृच्)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्तरि तृच्-प्रत्ययान्त
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
एवindeed/only
एव:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधारणार्थक (emphatic)
एकःone, alone
एकः:
Viśeṣaṇa (Adjectival modifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; विशेषण (qualifier)
नानात्वम्multiplicity/diversity
नानात्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनानात्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
मूढकल्पनाa deluded imagination
मूढकल्पना:
Samānādhikaraṇa (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootमूढ (प्रातिपदिक) + कल्पना (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन; कर्मधारय-समास (मूढा कल्पना)
अतःtherefore
अतः:
Hetu/Logical connector (हेतु/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय, हेत्वर्थक/तस्मात्-अर्थे (therefore)
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम; प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
एवindeed/alone
एव:
Sambandha/Emphasis (सम्बन्ध/अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formनिपात (particle), अवधारणार्थक
शरणम्refuge
शरणम्:
Samānādhikaraṇa (Predicate nominative/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootशरण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/प्रथमा), एकवचन
भूयःagain, repeatedly
भूयः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय/तुल्य-प्रयोग)
Formअव्यय, पुनरर्थक/अधिक्ये (again, more)
भूयःagain, repeatedly
भूयः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootभूयस् (अव्यय/तुल्य-प्रयोग)
Formअव्यय, पुनरर्थक/अधिक्ये
पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरुक्त्यर्थक (again)
पुनःagain
पुनः:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootपुनः (अव्यय)
Formअव्यय, पुनरुक्त्यर्थक
Speaker
Jaigīṣavya (addressing Śiva)
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Avimukta-Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A devotee in Kāśī folds hands in repeated surrender before a serene, moon-crested Śiva; the background suggests ghāṭas and lamps, while the Lord’s form radiates unity beyond multiplicity.
Characters & Entities
Ś
Śiva (implied)FAQs
The devotee surrenders to Śiva as the sole refuge, seeing apparent multiplicity as ignorance.
Kāśī is the broader sacred frame in the Kāśīkhaṇḍa where such surrender to Śiva is extolled.
No explicit rite; the repeated refuge indicates continual remembrance (smaraṇa) and surrender.