Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 43

Devanagari script

नमो डमरुहस्ताय धनुर्हस्ताय ते नमः । त्रिनेत्राय नमस्तुभ्यं जगन्नेत्राय ते नमः

Transliteration

namo ḍamaruhastāya dhanurhastāya te namaḥ | trinetrāya namastubhyaṃ jagannetrāya te namaḥ

Translation

礼敬于汝，手持达玛鲁小鼓者；礼敬于汝，手持神弓者。礼敬于三目者；礼敬于汝，宇宙之眼者。

Word by Word

• नमः: salutation
• नमः: —
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निपात), नमस्कारार्थक

• डमरुहस्ताय: to the one with a ḍamaru in hand
• डमरुहस्ताय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: डमरु + हस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (डमरुः हस्ते यस्य)

• धनुःहस्ताय: to the one with a bow in hand
• धनुःहस्ताय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: धनुस् + हस्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; समासः—तत्पुरुषः (धनुः हस्ते यस्य)

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी, एकवचन; सर्वनाम

• नमः: salutation
• नमः: —
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निपात), नमस्कारार्थक

• त्रिनेत्राय: to the three-eyed one
• त्रिनेत्राय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्रि + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; समासः—द्विगुः (त्रीणि नेत्राणि यस्य)

• नमः: salutation
• नमः: —
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निपात), नमस्कारार्थक

• तुभ्यम्: to you
• तुभ्यम्: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी, एकवचन; सर्वनाम

• जगन्नेत्राय: to the guide/eye of the world
• जगन्नेत्राय: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: जगत् + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, चतुर्थी, एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (जगतः नेत्रम्/नेता)

• ते: to you
• ते: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: त्वद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी, एकवचन; सर्वनाम

• नमः: salutation
• नमः: —
• Type: Indeclinable
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय (निपात), नमस्कारार्थक

Speaker

Skanda (deduced for Kāśī Khaṇḍa context: Skanda to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī (Viśveśvara as guardian-witness)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Śiva holding ḍamaru in one hand and bow in another; third eye open as a flame; the cosmos reflected in His gaze, suggesting ‘jagannetra’.

Characters & Entities

• Śiva

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Śiva is both the cosmic ruler and intimate guide—His ‘third eye’ signifies transcendent knowledge that sees beyond illusion.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Kāśī setting is implied; the verse is part of Viśveśvara-oriented praise in the Kāśīkhaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is devotional salutation suitable for daily recitation.