Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 65
Devanagari script
येतु पंचनदे स्नात्वा त्वां भजिष्यंति मानवाः । चलाचलापि द्वैरूपा मा त्याक्षीच्छ्रीश्च तान्नरान्
Transliteration
yetu paṃcanade snātvā tvāṃ bhajiṣyaṃti mānavāḥ | calācalāpi dvairūpā mā tyākṣīcchrīśca tānnarān
Translation
然而那些人在般遮那陀（Pañcanada）沐浴后礼敬于你者——愿圣母室利（吉祥天女 Lakṣmī）虽具两重性，或飘忽或恒定，也永不离弃这些人。
Word by Word
येthose who
ये:
Karta (Relative subject)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
तुhowever; indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय (विशेष/विरोधार्थक particle: 'but/indeed')
पञ्चनदेat Pañcanada
पञ्चनदे:
Adhikaraṇa (Location)
TypeNoun
Rootपञ्च (संख्या-प्रातिपदिक) + नद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्विगु-समास, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
स्नात्वाhaving bathed
स्नात्वा:
Kriyā-viśeṣaṇa (Prior action)
TypeVerb
Rootस्ना (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव
त्वाम्you
त्वाम्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
भजिष्यन्तिwill worship/serve
भजिष्यन्ति:
Kriyā (Predicate)
TypeVerb
Rootभज् (धातु)
Formलृट्-लकार (Simple Future), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
मानवाःpeople; men
मानवाः:
Karta (Subject)
TypeNoun
Rootमानव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
चलाmoving; fickle
चला:
Karta (Qualifier)
TypeAdjective
Rootचल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (qualifying 'śrīḥ')
अचलाunmoving; steady
अचला:
Karta (Qualifier)
TypeAdjective
Rootअचल (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (qualifying 'śrīḥ')
अपिeven
अपि:
Sambandha (Emphasis)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय (अपि-कार: 'even/also')
द्वैरूपाtwo-formed; of dual nature
द्वैरूपा:
Karta (Qualifier of 'śrīḥ')
TypeAdjective
Rootद्वि (संख्या-प्रातिपदिक) + रूप (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तत्पुरुष (द्वे रूपे यस्याः), प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
माdo not
मा:
Pratiṣedha (Negation)
TypeIndeclinable
Rootमा (अव्यय)
Formअव्यय (निषेधार्थक particle with imperative)
त्याक्षीःabandon; forsake
त्याक्षीः:
Kriyā (Predicate; prohibition)
TypeVerb
Rootत्यज् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन; छान्दस/वैदिक-रूप: त्याक्षीः = त्यज
श्रीःFortune; Goddess Śrī
श्रीः:
Karta (Subject of 'tyākṣīḥ' understood: 'may Śrī not abandon')
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
चand
च:
Sambandha (Connector)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चय-bodhaka conjunction)
तान्those
तान्:
Karma (Object)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
नरान्men; people
नरान्:
Karma (Object; apposition to 'tān')
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
Speaker
Agnibindu
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Pañcanada
Type: tirtha/ghat
Skanda Dialogue
Listener: Viṣṇu (addressed as Śrīśa/Śrīhari)
Visual Art Cues
Scene: Pilgrims bathe at Pañcanada and then worship the Lord; Lakṣmī appears as a radiant presence choosing to stay—her dual nature (fickle/steadfast) symbolized by a moving lotus becoming rooted.
Characters & Entities
Ś
Śrī ViṣṇuP
Pañcanada TīrthaŚ
Śrī (Lakṣmī)FAQs
Pilgrimage joined with devotion yields both worldly stability (Śrī) and spiritual uplift, harmonizing artha with mokṣa.
Pañcanada Tīrtha in Kāśī.
Snāna at Pañcanada followed by bhajana/worship of Viṣṇu.