Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 110

Devanagari script

पापांधकारसंक्रुद्धः कार्तिके दीपदानतः । क्रोधांधकारितमुखं भास्करिं स न वीक्षते

Transliteration

pāpāṃdhakārasaṃkruddhaḥ kārtike dīpadānataḥ | krodhāṃdhakāritamukhaṃ bhāskariṃ sa na vīkṣate

Translation

被罪业之暗所围困者，因迦尔提迦月供灯之功，不再见那面容为嗔怒之暗所遮蔽的太阳。

Word by Word

• पाप-अन्धकार-संक्रुद्धः: one enraged/obstructed by the darkness of sin
• पाप-अन्धकार-संक्रुद्धः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + अन्धकार (प्रातिपदिक) + संक्रुद्ध (कृदन्त; √क्रुध् (धातु))
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त), विशेषण; समासः—तत्पुरुषः (पापस्य अन्धकारः; तेन संक्रुद्धः)

• कार्तिके: in (the month of) Kārtika
• कार्तिके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: कार्तिक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; अधिकरण (locative)

• दीप-दानतः: from the giving of a lamp
• दीप-दानतः: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: दीप (प्रातिपदिक) + दान (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5th), एकवचन; अपादान (ablative); समासः—तत्पुरुषः (दीपस्य दानम्)

• क्रोध-अन्धकारित-मुखम्: (the sun) whose face is darkened by anger
• क्रोध-अन्धकारित-मुखम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: क्रोध (प्रातिपदिक) + अन्धकारित (कृदन्त; √कृ (धातु), णिच्/causative sense) + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म (object)रूपे विशेषण; कृदन्त—क्त (past passive participle) ‘अन्धकारित’; समासः—तत्पुरुषः (क्रोधेन अन्धकारितं मुखं यस्य/यत्)

• भास्करिम्: the sun (as feminine form)
• भास्करिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भास्करि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; कर्म

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; सर्वनाम

• न: not
• न: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-अव्यय (particle of negation)

• वीक्षते: sees
• वीक्षते: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √वीक्ष् (धातु)
• Form: लट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन; आत्मनेपद

Speaker

Skanda (deduced Kāśīkhaṇḍa dialogue style: Skanda to Agastya)

Characters & Entities

• Kārttika
• Dīpadāna
• Bhāskara (Sun)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Lamp-offering in Kārttika dispels inner darkness (pāpa), while anger itself is portrayed as a darkness that blocks true vision.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse sits within the Kāśīkhaṇḍa framework; the broader teaching belongs to Kāśī’s dharma-context, though no single tīrtha is named in this line.

What ritualistic prescription is mentioned?

Dīpa-dāna (offering/gifting lamps) during the month of Kārttika.