Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 94

Devanagari script

ब्राह्मणाः क्षत्रिया वैश्याः स्वधर्म निरताः सदा । अन्येपि ये संयमिनः संयमिन्यां वसंति ते

Transliteration

brāhmaṇāḥ kṣatriyā vaiśyāḥ svadharma niratāḥ sadā | anyepi ye saṃyaminaḥ saṃyaminyāṃ vasaṃti te

Translation

婆罗门、刹帝利、吠舍诸族，恒常安住于各自之法（自性之业）；以及其他持戒自制之人，皆居于阎摩之都——三摩耶弥尼（Saṃyaminī）。

Word by Word

• ब्राह्मणाः: Brahmins
• ब्राह्मणाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: ब्राह्मण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• क्षत्रियाः: Kshatriyas
• क्षत्रियाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क्षत्रिय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• वैश्याः: Vaishyas
• वैश्याः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वैश्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• स्वधर्मे: in their own duty
• स्वधर्मे: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्व + धर्म (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वस्य धर्मः)

• निरताः: engaged, devoted
• निरताः: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: नि-√रम्/रम् (धातु) + क्त (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle)

• सदा: always
• सदा: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: सदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक-अव्यय (adverb of time)

• अन्ये: others
• अन्ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• अपि: also
• अपि: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: अपि (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय/अपि-भाव (also/even)

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्धसूचक (relative)

• संयमिनः: self-controlled ones, ascetics
• संयमिनः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: संयमिन् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• संयमिन्याम्: in Saṃyaminī (a place/city)
• संयमिन्याम्: Adhikarana (Locative/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: संयमिनी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन

• वसन्ति: dwell, live
• वसन्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु)
• Form: लट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd person), बहुवचन

• ते: they
• ते: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Characters & Entities

• Yama
• Saṃyaminī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Steadfastness in svadharma and inner discipline is praised as a righteous path recognized even in the administration of cosmic justice.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī is the macro-context (Kāśīkhaṇḍa), while Saṃyaminī is mentioned as Yama’s abode rather than a Kāśī tīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

No specific rite; the prescription is continuous conduct—svadharma and saṃyama.