Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 4

Devanagari script

कल्पवृक्षोंऽगणे यस्य कुलिशं यस्य चायुधम् । सिद्ध्यष्टकं हि यद्द्वारि स सिद्ध्यै प्रार्थयेद्द्विजम्

Transliteration

kalpavṛkṣoṃ'gaṇe yasya kuliśaṃ yasya cāyudham | siddhyaṣṭakaṃ hi yaddvāri sa siddhyai prārthayeddvijam

Translation

“那位庭院中自有如意树（kalpavṛkṣa），兵器乃金刚杵之雷霆，而八种悉地竟立于门前——这样的人还会向婆罗门乞求成就吗？”

Word by Word

• कल्पवृक्षः: the wish-fulfilling tree
• कल्पवृक्षः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कल्पवृक्ष (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष (kalpasya vṛkṣaḥ)

• अङ्गणे: in the courtyard
• अङ्गणे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: अङ्गण (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (6th/Genitive), एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम

• कुलिशम्: thunderbolt
• कुलिशम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कुलिश (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• यस्य: whose
• यस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• च: and
• च: Sambandha (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• आयुधम्: weapon
• आयुधम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: आयुध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• सिद्ध्यष्टकम्: the eight siddhis
• सिद्ध्यष्टकम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि + अष्टक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; द्विगु-समास (aṣṭau siddhayaḥ)

• हि: indeed
• हि: Sambandha (Discourse particle)
• Type: Indeclinable
• Root: हि (अव्यय)
• Form: अव्यय; निपात (emphatic/causal particle)

• यत्: which
• यत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम

• द्वारि: at the door
• द्वारि: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: द्वार (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• सिद्ध्यै: for attainment/siddhi
• सिद्ध्यै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी-विभक्ति (4th/Dative), एकवचन

• प्रार्थयेत्: should request/beg
• प्रार्थयेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र√अर्थ् (धातु)
• Form: विधिलिङ्-लकार (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• द्विजम्: a brāhmaṇa (twice-born)
• द्विजम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Unnamed sage (context: speaking to Lopāmudrā)

Skanda Dialogue

Listener: Lopāmudrā

Visual Art Cues

Scene: A symbolic vision: a divine courtyard with a kalpavṛkṣa, a radiant vajra-like weapon displayed, and the eight siddhis personified as attendants at the threshold; Parāśara’s rhetorical question underscores the irony of such a being requesting success from a brāhmaṇa.

Characters & Entities

• Kalpavṛkṣa
• Vajra (Kuliśa)
• Aṣṭa-siddhi

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

One who is truly sovereign in spiritual power lacks nothing; dependence and fear arise from misperception, not from reality.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is metaphorical; within Kāśīkhaṇḍa it supports the greatness and inviolability of Kāśī/Avimukta.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it contrasts worldly petitioning with intrinsic divine sufficiency.