Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 26

Devanagari script

गोसहस्रवधं पापं श्रुतिरेषा सनातनी । हृदि सस्नेह भावेन चेद्द्रक्षेत्स्त्रियमेकदा

Transliteration

gosahasravadhaṃ pāpaṃ śrutireṣā sanātanī | hṛdi sasneha bhāvena ceddrakṣetstriyamekadā

Translation

此乃恒古的圣传（闻传）教诫：若心怀染爱之情，哪怕仅一次以欲意凝视女子，其罪等同于屠杀千头母牛。

Word by Word

• गो-सहस्र-वधम्: killing of a thousand cows
• गो-सहस्र-वधम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक) + सहस्र (प्रातिपदिक) + वध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (गवां सहस्रस्य वधः)

• पापम्: sin
• पापम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेष्य (गोसहस्रवधम् इत्यस्य)

• श्रुतिः: scriptural statement / tradition
• श्रुतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रुति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• एषा: this
• एषा: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• सनातनी: eternal
• सनातनी: Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सनातन (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (श्रुतिः)

• हृदि: in the heart
• हृदि: Adhikaraṇa (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: हृद् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• स-स्नेह: with affection
• स-स्नेह: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: स (उपसर्ग/अव्यय-पूर्वपद) + स्नेह (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग? (भावेन इति सह—पुंलिङ्गे तृतीया एकवचन), तृतीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः (स्नेहेन सह)

• भावेन: with a feeling/attitude
• भावेन: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: भाव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन

• चेत्: if
• चेत्: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: चेत् (अव्यय)
• Form: अव्यय; शर्तार्थक-निपात (conditional particle)

• द्रक्षेत्: should see
• द्रक्षेत्: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथम-पुरुष, एकवचन

• स्त्रियम्: a woman
• स्त्रियम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्त्री (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन

• एकदा: once
• एकदा: Kāla (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: एकदा (अव्यय)
• Form: अव्यय; कालवाचक-क्रियाविशेषण (adverb of time)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A saffron-clad bhikṣu in a narrow Kāśī lane averts his eyes, holding a kamaṇḍalu and daṇḍa; behind him, household life continues—women drawing water, lamps at doorways—while a subtle dark aura symbolizes inner temptation and its karmic weight.

Characters & Entities

• Kāśī
• Śruti (tradition)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

For a renunciant, inner intention matters: attachment in the heart is treated as a grave breach of brahmacarya.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse occurs within Kāśī Khaṇḍa’s dharma teaching, framing Kāśī as a place for strict inner purity.

What ritualistic prescription is mentioned?

A restraint-rule: do not entertain affectionate/attached gaze or intention; maintain strict celibate discipline.