Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 72

नवैतानि गृहस्थस्य कार्याण्यभ्यागते सदा । सुधा व्ययानि यत्सौम्यं वाक्यं चक्षुर्मनोमुखम्

navaitāni gṛhasthasya kāryāṇyabhyāgate sadā | sudhā vyayāni yatsaumyaṃ vākyaṃ cakṣurmanomukham

居家之人于宾客来临时,常应行此九事。此乃“甘露之施”:言辞柔和,以目光、心意与面容示以欢迎。

नवnine
नव:
Visheshana (Numeral qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनवन् (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-बहुवचनार्थे (agreeing with एतानि) संख्याविशेषणम्
एतानिthese
एतानि:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
गृहस्थस्यof a householder
गृहस्थस्य:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootगृहस्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्
कार्याणिduties/tasks
कार्याणि:
Samjna/Predicate noun (विधेय)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
अभ्यागतेwhen a guest has arrived / in the case of a guest
अभ्यागते:
Adhikarana (Occasion/अधिकरण)
TypeNoun
Rootअभि-आ-गम् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्तः (PPP used substantively), पुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्; अर्थः: अभ्यागतः (guest)
सदाalways
सदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootसदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्ययम् (adverb: 'always')
सुधाsweet speech/nectar-like (kindness)
सुधा:
Samjna/Item in list (विधेय)
TypeNoun
Rootसुधा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
व्ययानिexpenditures (for hospitality)
व्ययानि:
Samjna/Item in list (विधेय)
TypeNoun
Rootव्यय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्
यत्that which
यत्:
Sambandha (Relative/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (relative: 'that which')
सौम्यम्gentle/pleasant
सौम्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootसौम्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम् (agreeing with वाक्यम्)
वाक्यम्speech/words
वाक्यम्:
Samjna/Item in list (विधेय)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
चक्षुर्मनोमुखम्(having) pleasing/controlled eyes, mind, and face
चक्षुर्मनोमुखम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootचक्षुस् + मनस् + मुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; बहुव्रीहिः: चक्षुः मनः मुखं यस्य तत् (one whose eyes, mind, and face are [pleasant/controlled])

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A guest arrives at a Kāśī home; the host rises with folded hands, offers a seat and water, speaks gently; the host’s eyes and face radiate welcome. The ‘nine acts’ are suggested by small symbolic items (water pot, lamp, food, bedding) arranged neatly.

FAQs

Hospitality begins with inner and outer sweetness—speech and demeanor are sacred offerings, not mere social niceties.

Kāśī’s dharmic culture is the backdrop; the verse focuses on atithi-dharma rather than a named tīrtha.

Reception of guests with saumya-vākya and a welcoming expression—part of the stated ‘nine duties’ (expanded in following verses).

Read Skanda Purana in the Vedapath app

Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.

Continue reading in the Vedapath app

Open in App