Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 8
Devanagari script
कपोलौ वक्त्रमधरोत्तरोष्ठौ द्विजजिह्विकाः । घंटिका तालुहसितं नासिकाक्षुतमक्षिणी
Transliteration
kapolau vaktramadharottaroṣṭhau dvijajihvikāḥ | ghaṃṭikā tāluhasitaṃ nāsikākṣutamakṣiṇī
Translation
当观双颊、面容、下唇与上唇、牙齿与舌；又观悬雍垂、上腭与微笑；并观鼻与喷嚏，以及双眼。
Word by Word
कपोलौthe two cheeks
कपोलौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकपोल (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन (Dual)
वक्त्रम्face/mouth
वक्त्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवक्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन (Singular)
अधर-उत्तर-ओष्ठौthe lower and upper lips
अधर-उत्तर-ओष्ठौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअधर (प्रातिपदिक) + उत्तर (प्रातिपदिक) + ओष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन (Dual); द्वन्द्वसमास (lower and upper lips)
द्विजजिह्विकाः(so-called) “bird-tongues” (a bodily feature)
द्विजजिह्विकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक) + जिह्विका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन (Plural); षष्ठी-तत्पुरुष (द्विजस्य जिह्विका)
घण्टिकाuvula/little bell (in throat)
घण्टिका:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootघण्टिका (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन (Singular)
तालु-हसितम्smile/laughter of the palate (palatal feature)
तालु-हसितम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतालु (प्रातिपदिक) + हसित (प्रातिपदिक/कृदन्त-भाव)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (तालोः हसितम्)
नासिका-क्षुतम्sneeze of the nose
नासिका-क्षुतम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनासिका (प्रातिपदिक) + क्षुत (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन (Singular); षष्ठी-तत्पुरुष (नासिकायाः क्षुतम्)
अक्षिणीthe two eyes
अक्षिणी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअक्षि (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), द्विवचन (Dual)
Speaker
Skanda
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A didactic setting in Kāśī: a sage-like narrator enumerates facial features as auspicious marks, with a calm, scholastic ambience—palm-leaf manuscript, seated listeners, subtle संकेत (indications) of Kāśī in the background (ghats/temple spires).
Characters & Entities
S
SkandaA
AgastyaK
Kāśī (context)FAQs
Speech and perception (mouth and eyes) are treated as significant indicators—hinting that inner character expresses itself through outward faculties.
None; the verse remains within the broader Kāśī-khaṇḍa context without a specific site reference.
None.