Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 65

Devanagari script

मम कर्णात्पपातेयं यदा च मणिकर्णिका । तदाप्रभृति लोकेऽत्र ख्यातास्तु मणिकर्णिका

Transliteration

mama karṇātpapāteyaṃ yadā ca maṇikarṇikā | tadāprabhṛti loke'tra khyātāstu maṇikarṇikā

Translation

当这枚玛尼迦耳尼迦自我耳中坠落之时，自那以后，它便在世间以“玛尼迦耳尼迦”之名而著称。

Word by Word

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (Genitive/6th), एकवचनम्

• कर्णात्: from (my) ear
• कर्णात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: कर्ण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे पञ्चमी-विभक्तिः (Ablative/5th), एकवचनम्

• पपात: fell
• पपात: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पत् (धातु)
• Form: लिट्/परोक्षभूत (Perfect), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• इयम्: this (she/this one)
• इयम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• यदा: when
• यदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: यदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (when)

• च: and
• च: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction)

• मणिकर्णिका: Maṇikarṇikā
• मणिकर्णिका: Samanaadhikarana (Apposition/समानाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: मणि (प्रातिपदिक) + कर्णिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

• तदा: then
• तदा: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तदा (अव्यय)
• Form: कालवाचक-अव्ययम् (then)

• प्रभृति: from then onward
• प्रभृति: Adhikarana (Time/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रभृति (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; आरम्भार्थक (from that time onward)

• लोके: in the world
• लोके: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (Locative/7th), एकवचनम्

• अत्र: here
• अत्र: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: अत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (here)

• ख्याताः: became renowned/known
• ख्याताः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: ख्या (धातु) → ख्यात (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त/PPP)
• Form: क्त-प्रत्ययान्तः; स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (नाम-बहुवचन-प्रयोगः/प्रशस्ति); विशेषणम्

• अस्तु: let it be
• अस्तु: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)
• Form: लोट् (Imperative), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• मणिकर्णिका: Maṇikarṇikā
• मणिकर्णिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मणि (प्रातिपदिक) + कर्णिका (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Śiva (deduced; first-person ‘mama’ in etiological naming)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Māṇikarṇikā

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: Viṣṇu

Visual Art Cues

Scene: Narrative tableau showing the moment of the ornament’s fall and the subsequent emergence of the place’s renown—pilgrims and sages pointing toward the ghat as the name Māṇikarṇikā spreads.

Characters & Entities

• Māṇikarṇikā
• Kāśī (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine events imprint sanctity onto places, making them perpetual supports for faith, pilgrimage, and liberation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Māṇikarṇikā in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is specified; the focus is on the tīrtha’s naming and enduring renown.