Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 43
Devanagari script
अतएव हि तत्क्षेत्रं पवित्रमतिचित्रकृत् । विश्वेशितुः प्रियनित्यं विष्वग्ब्रह्माण्डमंडले
Transliteration
ataeva hi tatkṣetraṃ pavitramaticitrakṛt | viśveśituḥ priyanityaṃ viṣvagbrahmāṇḍamaṃḍale
Translation
因此，那圣域（kṣetra）至为清净而奇妙；遍满整个宇宙之境界，它恒为毗湿维湿（Viśveśa，宇宙之主）所钟爱。
Word by Word
अतःtherefore
अतः:
Sambandha (Causal/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअतः (अव्यय)
Formअव्यय; हेत्वर्थक (therefore/from this)
एवindeed
एव:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारणार्थक
हिindeed, for
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formअव्यय; हेतौ/निश्चयार्थक निपातः (for/indeed)
तत्क्षेत्रम्that sacred field/region
तत्क्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + क्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; कर्मधारयः (तत् क्षेत्रम्)
पवित्रम्pure, holy
पवित्रम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपवित्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम् (क्षेत्रम्)
अतिचित्रकृत्producing exceedingly wondrous (effects)
अतिचित्रकृत्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअति (अव्यय) + चित्र (प्रातिपदिक) + कृ (धातु) → कृत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; उपपद-तत्पुरुषः; कृदन्त (कृत्-प्रत्यय, agent noun) विशेषणम् (क्षेत्रम्)
विश्वेशितुःof the Lord of the universe
विश्वेशितुः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootविश्व (प्रातिपदिक) + ईशितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (विश्वस्य ईशिता)
प्रियdear
प्रिय:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्रिय (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; विशेषणम् (क्षेत्रम्)
नित्यम्always
नित्यम्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनित्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2), एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (always)
विष्वक्throughout
विष्वक्:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootविष्वक् (अव्यय)
Formअव्यय; सर्वत्रार्थक (everywhere, throughout)
ब्रह्माण्डमण्डलेin the sphere of the universe
ब्रह्माण्डमण्डले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootब्रह्माण्ड (प्रातिपदिक) + मण्डल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (ब्रह्माण्डस्य मण्डले)
Speaker
Skanda
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kāśī (Avimukta)
Type: kshetra
Visual Art Cues
Scene: A cosmic tableau: the universe as an orb, with Kāśī glowing at its heart; Viśveśa’s gaze or blessing ray falls upon the kṣetra, making it ‘aticitrakṛt’.
Characters & Entities
K
KṣetraV
Viśveśa (Śiva)B
BrahmāṇḍaFAQs
Kāśī’s sanctity is grounded in its intimate, eternal belovedness to Viśveśa (Śiva), making it uniquely pure and wondrous.
The Kāśī-kṣetra, associated with Viśveśvara (Śiva) as its presiding Lord.
No specific ritual is prescribed; the verse provides theological rationale for the kṣetra’s exceptional purity.