Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 32

Devanagari script

तस्येदमैश्वरं रूपं खंडचंद्रावतंसकम् । तमालश्यामलगलं स्फुरद्भालविलोचनम्

Transliteration

tasyedamaiśvaraṃ rūpaṃ khaṃḍacaṃdrāvataṃsakam | tamālaśyāmalagalaṃ sphuradbhālavilocanam

Translation

此即祂威严自在之相：以残月为饰；咽喉如多摩罗树般幽黑；额上明目放光，炽然闪耀。

Word by Word

• तस्य: of him
• तस्य: Sambandha (Genitive relation/षष्ठी-सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग/नपुंसक; षष्ठी (6th/Genitive); एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd); एकवचन; निर्देश (demonstrative)

• ऐश्वरम्: lordly, divine
• ऐश्वरम्: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ऐश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विशेषण

• रूपम्: form
• रूपम्: Karta (Predicate nominal/विधेय)
• Type: Noun
• Root: रूप (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन

• खण्डचन्द्रावतंसकम्: with a crescent-moon ornament
• खण्डचन्द्रावतंसकम्: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: खण्ड-चन्द्र-अवतंसक (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विशेषण; समासः—तत्पुरुष (खण्डः चन्द्रः यस्य अवतंसकः = having the crescent-moon as an ornament)

• तमालश्यामलगलम्: having a neck dark like tamāla
• तमालश्यामलगलम्: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तमाल-श्यामल-गल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विशेषण; समासः—कर्मधारय (तमालवत् श्यामलं गलं यस्य)

• स्फुरद्भालविलोचनम्: with shining forehead and eyes
• स्फुरद्भालविलोचनम्: Viśeṣaṇa (Adjectival qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: स्फुरत्-भाल-विलोचन (प्रातिपदिक; स्फुरत् = √स्फुर् (धातु) शतृ-प्रत्ययान्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया; एकवचन; विशेषण; शतृ-प्रत्ययान्त; समासः—तत्पुरुष (स्फुरद् भालं यस्य विलोचनम्/भालविलोचनम्)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Viśveśvara (Kāśī)

Type: temple

Visual Art Cues

Scene: A frontal, majestic Śiva form: crescent moon set in matted hair, throat dark as tamāla, and a brilliant third eye on the forehead emitting a subtle radiance; regal yet compassionate presence suitable for temple darśana.

Characters & Entities

• Śiva
• Crescent Moon
• Third Eye

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The transcendent Lord also reveals a compassionate, worship-worthy form, enabling devotion and direct remembrance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī) is the implied sacred landscape in the Kāśī Khaṇḍa, where Śiva’s presence is celebrated as immediate and salvific.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is stated; the verse supports dhyāna (meditative visualization) and pūjā through iconographic detail.