Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 21
Devanagari script
राजन्यवर्यास्ते बाहु वैश्या ऊरुसमुद्भवाः । पद्भ्यां शूद्रस्तवेशान केशास्ते जलदाः प्रभो
Transliteration
rājanyavaryāste bāhu vaiśyā ūrusamudbhavāḥ | padbhyāṃ śūdrastaveśāna keśāste jaladāḥ prabho
Translation
噢，伊舍那（Īśāna），尊贵的刹帝利是你的双臂；吠舍由你的大腿而生；首陀罗出自你的双足；而你的发丝，主啊，便是层层云海。
Word by Word
राजन्यवर्याःthe noble Kṣatriyas
राजन्यवर्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन्यवर्य (प्रातिपदिक; राजन्य + वर्य)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; nominative plural; कर्मधारयः (वर्याः राजन्याः = ‘excellent kṣatriyas’)
तेyour
ते:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; genitive singular
बाहुarm
बाहु:
Adhikarana/Relation (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootबाहु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular
वैश्याःVaiśyas
वैश्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवैश्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; nominative plural
ऊरुसमुद्भवाःborn from the thigh
ऊरुसमुद्भवाः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootऊरुसमुद्भव (प्रातिपदिक; ऊरु + समुद्भव)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; nominative plural; षष्ठी-तत्पुरुषः (ऊरोः समुद्भवाः)
पद्भ्याम्from (your) two feet
पद्भ्याम्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootपद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, द्विवचनम्; instrumental dual (by/from the two feet)
शूद्रःŚūdra
शूद्रः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootशूद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; nominative singular
तवyour
तव:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; genitive singular
ईशानO Īśāna
ईशान:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootईशान (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; vocative singular
केशाःhairs
केशाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; nominative plural
तेyour
ते:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम; षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; genitive singular
जलदाःclouds (water-givers)
जलदाः:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeNoun
Rootजलद (प्रातिपदिक; जल + द)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम्; nominative plural; उपपद-तत्पुरुषः/कर्मधारय-प्रायः (जलम् ददाति इति)
प्रभोO Lord
प्रभो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootप्रभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्; vocative singular
Speaker
Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa context)
Characters & Entities
Ś
Śiva (Īśāna)K
KṣatriyaV
VaiśyaŚ
ŚūdraC
CloudsFAQs
Human social functions are framed as parts of the divine cosmic body, urging harmony and dharma rather than separation.
The Kāśīkhaṇḍa setting implies Kāśī’s sacred worldview, but no single tīrtha is specified in this verse.
None.