Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 74
Devanagari script
तस्मादियं सरिज्जज्ञे कपिलाख्या महानदी । संयोगादङ्गरागस्य वस्त्रोद्यत्कपिलं जलम्
Transliteration
tasmādiyaṃ sarijjajñe kapilākhyā mahānadī | saṃyogādaṅgarāgasya vastrodyatkapilaṃ jalam
Translation
由此诞生了这条河——名为迦毗罗的伟大河流。因身香膏与衣布相融，水色遂呈黄褐之辉。
Word by Word
तस्मात्from that (cause)
तस्मात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन
इयम्this
इयम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
सरित्river
सरित्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसरित् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
जज्ञेwas born/arose
जज्ञे:
Kriya (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formलिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
कपिलाख्याnamed Kapilā
कपिलाख्या:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकपिल-आख्या (प्रातिपदिक; कपिल + आख्या)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; ‘सरित्/महानदी’ इत्यस्य विशेषणम्
महानदीa great river
महानदी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहा-नदी (प्रातिपदिक; महा + नदी)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
संयोगात्from the contact/mixture
संयोगात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootसंयोग (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5), एकवचन
अङ्गरागस्यof the body-ointment
अङ्गरागस्य:
Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअङ्गराग (प्रातिपदिक; अङ्ग + राग)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6), एकवचन
वस्त्रcloth/garment
वस्त्र:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; समासपूर्वपदम्
उद्यत्arising/coming forth
उद्यत्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootउद् + या (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त (present active participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘कपिलम्’ इत्यस्य विशेषणम्; ‘उद्गच्छत्/उद्भवत्’ इत्यर्थे
कपिलम्tawny/brownish
कपिलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकपिल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; ‘जलम्’ इत्यस्य विशेषणम्
जलम्water
जलम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन
Speaker
Mārkaṇḍeya
Tirtha Mahatmya
Tirtha: Kapilā
Type: river
Skanda Dialogue
Listener: nṛpa (king)
Visual Art Cues
Scene: From the wrung cloth’s water, a new river springs forth—Kapilā—its waters tawny-golden from the mingled unguent, flowing outward as a distinct sacred stream.
Characters & Entities
K
Kapilā (river)R
Revā/Narmadā (contextual, as river-source region)FAQs
Purāṇic tīrthas arise from divine causes, and their very names encode sacred meaning and remembrance.
The Kapilā river itself is presented as a great sacred river within the Revā/Narmadā tīrtha sphere.
No direct rite is stated; the verse establishes the etiology that supports reverence, snāna, and pilgrimage to Kapilā.