Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 29

Devanagari script

शेषा नद्यः समुद्राश्च सर्व एव क्षयंगताः । वरदानान्महेशस्य तेनाहं न क्षयं गता

Transliteration

śeṣā nadyaḥ samudrāśca sarva eva kṣayaṃgatāḥ | varadānānmaheśasya tenāhaṃ na kṣayaṃ gatā

Translation

其余诸河，乃至大海，皆归于毁灭；唯因大自在天（Maheśa）所赐恩愿，我未至于败亡。

Word by Word

• शेषाः: remaining, other
• शेषाः: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: शेष (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘नद्यः’ इत्यस्य विशेषण

• नद्यः: rivers
• नद्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नदी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• समुद्राः: oceans
• समुद्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: समुद्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunctive/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयबोधक (conjunction)

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Adjectival/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; ‘(नद्यः समुद्राः)’ इत्यस्य विशेषण

• एव: indeed, certainly
• एव: Nipata (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अव्यय; अवधारण (emphasis/particle)

• क्षयम्: to destruction, to ruin
• क्षयम्: Gati/Goal (Destination/गति)
• Type: Noun
• Root: क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन

• गताः: gone, reached
• गताः: Kriya (Predicative action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु) + क्त (क्त-प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्त (past passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विधेय (predicate)

• वरदानात्: because of the boon-giving (boon)
• वरदानात्: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Noun
• Root: वर-दान (प्रातिपदिक; वर + दान)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (Ablative), एकवचन

• महेशस्य: of Maheśa (Śiva)
• महेशस्य: Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: महेश (प्रातिपदिक; महा + ईश)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन

• तेन: therefore, by that
• तेन: Hetu/Instrument (Cause/करण)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तृतीया-विभक्ति (Instrumental), एकवचन; सर्वनाम

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• न: not
• न: Nishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: अव्यय; निषेध (negation particle)

• क्षयम्: to destruction
• क्षयम्: Gati/Goal (Destination/गति)
• Type: Noun
• Root: क्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

• गता: gone, reached
• गता: Kriya (Predicative action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √गम् (धातु) + क्त
• Form: भूतकृदन्त, स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विधेय

Speaker

Revā Devī (Narmadā)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: river

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis

Visual Art Cues

Scene: All rivers and oceans fade into dissolution, while Revā remains flowing, encircled by a subtle Śiva-emblematic aura indicating Maheśa’s boon.

Characters & Entities

• Revā (Narmadā)
• Maheśa (Śiva)
• Rivers
• Oceans

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine grace (Śiva’s boon) establishes the imperishability of the tīrtha and assures devotees of enduring refuge.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Revā/Narmadā, presented as uniquely protected and enduring among waters.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse grounds Revā’s sanctity in Śiva’s boon.