Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 13

Rishi: Yājñavalkya (traditional attribution)
Devata: Dik (North) with Maruts and Soma
Chandas: Yajus (prose)

स्व॒राड॒स्युदी॒ची॒ दिङ्म॒रुत॑स्ते दे॒वा अधि॑पतय॒: सोमो॑ हेती॒नां प्र॑तिध॒र्तैक॑वि॒ᳪशस्त्वा॒ स्तोम॑: पृथि॒व्याᳪ श्र॑यतु॒ निष्के॑वल्यमु॒क्थमव्य॑थायै स्तभ्नातु वैरा॒जँ साम॒ प्रति॑ष्ठित्या अ॒न्तरि॑क्ष॒ ऋष॑यस्त्वा प्रथम॒जा दे॒वेषु॑ दि॒वो मात्र॑या वरि॒म्णा प्र॑थन्तु विध॒र्ता चा॒यमधि॑पतिश्च॒ ते त्वा॒ सर्वे॑ संविदा॒ना नाक॑स्य पृ॒ष्ठे स्व॒र्गे लो॒के यज॑मानं च सादयन्तु

svarā́ḍ asy udī́cī díṅ marútas te devā́ adhipátayaḥ sómo hetīnā́ṃ pratidhartā́ ekaviṃśás tvā stómaḥ pṛthivyā́ṃ śrayatu níṣkevalyam ukthám avyáthāyai stabh­nātu vairā́jaṃ sā́ma pratíṣṭhityā antárikṣe ṛ́ṣayas tvā prathamajā́ devéṣu divó mā́trayā varímṇā prathantu vidhartā́ ca ayám adhipátiś ca te tvā sárve saṃvidānā́ nā́kasya pṛṣṭhé svargé loké yajamā́naṃ ca sādayantu

汝为自王(Svarāṭ),为北方之方位;马鲁特(Maruts)为汝之诸神,苏摩(Soma)为护御飞矢之拒止者。二十一颂(Ekaviṃśa)为汝之赞颂体系(stoma):愿其依止于大地;愿“尼什凯瓦利耶”之乌克塔(Niṣkevalya-uktha)为无害而支撑之;愿“毗罗阇”之娑曼(Vairāja Sāman)为安立而使之确立。于中空(antarikṣa),诸仙圣(ṛṣi)——诸神中之初生者——以天之尺度与广大使汝扩展;“维持者”(Vidhartṛ)与此“主宰”(adhipati)亦属汝。愿彼等一切同心协契,使汝与祭主(yajamāna)同坐于天穹之背、于胜天之界(svarga-loka)。

स्वराट् असि । उदीची दिक् । मरुतः ते देवाः अधि-पतयः । सोमः हेतीनाम् प्रति-धर्ता । एक-वि॒ंशः त्वा स्तोमः । पृथि॒व्याम् श्रयतु । निष्केवल्यम् उक्थम् अव्यथायै स्तभ्नातु । वैराजम् साम प्रति-ष्ठित्या । अन्तरिक्षे ऋषयः त्वा प्रथम-जाः देवेषु । दिवः मात्रया वरिम्णा प्रथन्तु । विधर्ता च । अयम् अधि-पतिः च ते । त्वा सर्वे संविदानाः नाकस्य पृष्ठे स्वर्गे लोके यजमानम् च सादयन्तु ।

स्वराट्the self-ruling (sovereign)
स्वराट्:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootस्वराट् (प्रातिपदिक) < स्वर् (स्वर्ग/दीप्ति) + राज्
अस्यof this
अस्य:
Sambandha
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
उदीचीthe northern direction
उदीची:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootउदीची (प्रातिपदिक)
दिक्direction
दिक्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
मरुतःthe Maruts
मरुतः:
Kartā
TypeNoun
Rootमरुत् (प्रातिपदिक)
तेthy/your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
देवाःthe gods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अधिपतयःoverlords, presiding lords
अधिपतयः:
Kartā
TypeNoun
Rootअधिपति (प्रातिपदिक)
सोमःSoma
सोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootसोम (प्रातिपदिक)
हेतीनाम्of missiles/weapons
हेतीनाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootहेति (प्रातिपदिक)
प्रतिधर्ताthe restrainer/holder back
प्रतिधर्ता:
Kartā
TypeNoun (agent)
Rootप्रति-धृ (धातु) → प्रतिधर्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)
एकविंशःtwenty-first
एकविंशः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective (numeral)
Rootएकविंश (संख्याप्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
स्तोमःthe hymn of praise
स्तोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
पृथिव्याम्on the earth
पृथिव्याम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
श्रयतुmay (it) rest/lean
श्रयतु:
Kriyā
TypeVerb
Rootश्रि (धातु)
निष्केवल्यम्exclusive/complete (state), unshared
निष्केवल्यम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootनिष्केवल्य (प्रातिपदिक)
उक्थम्recited praise (uktha)
उक्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootउक्थ (प्रातिपदिक)
अव्यथायैfor non-distress, for freedom from pain
अव्यथायै:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअव्यथा (प्रातिपदिक)
स्तभ्नातुmay (it) prop/support
स्तभ्नातु:
Kriyā
TypeVerb
Rootस्तभ् (धातु)
वैराजम्the Vairāja (Sāman)
वैराजम्:
Karma
TypeNoun/Adjective
Rootवैराज (प्रातिपदिक)
सामSāman chant
साम:
Karma
TypeNoun
Rootसामन् (प्रातिपदिक)
प्रतिष्ठित्याby establishment, by firm placing
प्रतिष्ठित्या:
Karaṇa
TypeNoun (action)
Rootप्र-स्था (धातु) → प्रतिष्ठिति (कृदन्त/भाव)
अन्तरिक्षम्the midspace/atmosphere
अन्तरिक्षम्:
Karma
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
ऋषयःthe seers
ऋषयः:
Kartā
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
प्रथमजाःfirst-born
प्रथमजाः:
Viśeṣaṇa
TypeAdjective
Rootप्रथमज (प्रातिपदिक)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven
दिवः:
Sambandha
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौः (प्रातिपदिक)
मात्रयाby measure
मात्रया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमात्रा (प्रातिपदिक)
वरिम्णाby breadth/expanse
वरिम्णा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवरिमन् (प्रातिपदिक)
प्रथन्तुmay they spread/extend
प्रथन्तु:
Kriyā
TypeVerb
Rootप्रथ् (धातु)
विधर्ताthe supporter/ordainer
विधर्ता:
Kartā
TypeNoun (agent)
Rootवि-धृ (धातु) → विधर्तृ (कृदन्त)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
अयम्this (one)
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
अधिपतिःoverlord
अधिपतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootअधिपति (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
तेthy/your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सर्वेall
सर्वे:
Kartā
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
संविदानाःbeing in agreement, consenting
संविदानाः:
Kartā
TypeParticiple
Rootसम्-विद् (धातु) → संविदान (कृदन्त, वर्तमान कृदन्त/शानच्)
नाकस्यof heaven (nāka)
नाकस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootनाक (प्रातिपदिक)
पृष्ठेon the back/surface
पृष्ठे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
स्वर्गेin heaven
स्वर्गे:
Adhikaraṇa
TypeNoun/Adjective
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
लोकेin the world
लोके:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
यजमानम्the sacrificer
यजमानम्:
Karma
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
सादयन्तुmay they seat/establish
सादयन्तु:
Kriyā
TypeVerb
Rootसादय् (धातु; caus. of सद्)
D
Dik (Udicī / North)
M
Maruts
S
Soma
Ṛṣayas (first-born among the gods)
V
Vidhartṛ (Sustainer)