Previous Mantra
Next Mantra

Mantra 12

Rishi: Yājñavalkya (traditional attribution)
Devata: Dik (West) with Ādityas and Varuṇa
Chandas: Yajus (prose)

स॒म्राड॑सि प्र॒तीची॒ दिगा॑दि॒त्यास्ते॑ दे॒वा अधि॑पतयो॒ वरु॑णो हेती॒नां प्र॑तिध॒र्ता स॑प्तद॒शस्त्वा॒ स्तोम॑: पृथि॒व्याᳪ श्र॑यतु मरुत्व॒तीय॑मु॒क्थमव्य॑थायै स्तभ्नातु वैरू॒पᳪसाम॒ प्रति॑ष्ठित्या अ॒न्तरि॑क्ष॒ ऋष॑यस्त्वा प्रथम॒जा दे॒वेषु॑ दि॒वो मात्र॑या वरि॒म्णा प्र॑थन्तु विध॒र्ता चा॒यमधि॑पतिश्च॒ ते त्वा॒ सर्वे॑ संविदा॒ना नाक॑स्य पृ॒ष्ठे स्व॒र्गे लो॒के यज॑मानं च सादयन्तु

samrā́ḍ asi pratī́cī díg ādityā́s te devā́ adhipátayo váruṇo hetīnā́ṃ pratidhartā́ saptadaśás tvā stómaḥ pṛthivyā́ṃ śrayatu marutvatī́yam ukthám avyáthāyai stabh­nātu vairū́paṃ sā́ma pratíṣṭhityā antárikṣe ṛ́ṣayas tvā prathamajā́ devéṣu divó mā́trayā varímṇā prathantu vidhartā́ ca ayám adhipátiś ca te tvā sárve saṃvidānā́ nā́kasya pṛṣṭhé svargé loké yajamā́naṃ ca sādayantu

汝为普遍之王(Samrāṭ),为西方之方位;阿底提耶(Ādityas)为汝之诸神,伐楼那(Varuṇa)为护御飞矢之拒止者。十七颂(Saptadaśa)为汝之赞颂体系(stoma):愿其依止于大地;愿“具马鲁特者”之乌克塔(Marutvatīya-uktha)为无害而支撑之;愿“毗卢帕”之娑曼(Vairūpa Sāman)为安立而使之确立。于中空(antarikṣa),诸仙圣(ṛṣi)——诸神中之初生者——以天之尺度与广大使汝扩展;“维持者”(Vidhartṛ)与此“主宰”(adhipati)亦属汝。愿彼等一切同心协契,使汝与祭主(yajamāna)同坐于天穹之背、于胜天之界(svarga-loka)。

सम्राट् असि । प्रतीची दिक् । आदित्याः ते देवाः अधि-पतयः । वरुणः हेतीनाम् प्रति-धर्ता । सप्त-दशः त्वा स्तोमः । पृथि॒व्याम् श्रयतु । मरुत्वतीयम् उक्थम् अव्यथायै स्तभ्नातु । वैरूपम् साम प्रति-ष्ठित्या । अन्तरिक्षे ऋषयः त्वा प्रथम-जाः देवेषु । दिवः मात्रया वरिम्णा प्रथन्तु । विधर्ता च । अयम् अधि-पतिः च ते । त्वा सर्वे संविदानाः नाकस्य पृष्ठे स्वर्गे लोके यजमानम् च सादयन्तु ।

सम्राट्sovereign, supreme ruler
सम्राट्:
Kartā
TypeNoun
Rootसम्राज् (प्रातिपदिक) / सम्+राज्
असिyou are
असि:
Kartā
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
प्रतीचीwestern
प्रतीची:
Adhikaraṇa
TypeAdjective
Rootप्रतीची (प्रातिपदिक)
दिक्direction
दिक्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
आदित्याःĀdityas
आदित्याः:
Kartā
TypeNoun
Rootआदित्य (प्रातिपदिक)
तेthose
ते:
Kartā
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
देवाःgods
देवाः:
Kartā
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अधिपतयःoverlords, lords
अधिपतयः:
Kartā
TypeNoun
Rootअधिपति (प्रातिपदिक)
वरुणःVaruṇa
वरुणः:
Kartā
TypeNoun
Rootवरुण (प्रातिपदिक)
हेतीनाम्of weapons/missiles
हेतीनाम्:
Sambandha
TypeNoun
Rootहेति (प्रातिपदिक)
प्रतिधर्ताrestrainer, holder back
प्रतिधर्ता:
Kartā
TypeNoun
Rootप्रति+धृ (धातु) → प्रतिधर्तृ (प्रातिपदिक)
सप्तदशःseventeen
सप्तदशः:
Kartā
TypeNoun
Rootसप्तदश (संख्या-प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
स्तोमःhymn of praise
स्तोमः:
Kartā
TypeNoun
Rootस्तोम (प्रातिपदिक)
पृथिव्याम्on/in the earth
पृथिव्याम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपृथिवी (प्रातिपदिक)
श्रयतुmay it rest/lean
श्रयतु:
Kartā
TypeVerb
Rootश्रि (धातु)
मरुत्वतीयम्accompanied by the Maruts
मरुत्वतीयम्:
Karma
TypeAdjective
Rootमरुत्वत् (प्रातिपदिक)
उक्थम्recitation, laudation
उक्थम्:
Karma
TypeNoun
Rootउक्थ (प्रातिपदिक)
अव्यथायैfor non-distress, for freedom from pain
अव्यथायै:
Sampradāna
TypeNoun
Rootअव्यथा (प्रातिपदिक)
स्तभ्नातुmay it prop/support
स्तभ्नातु:
Kartā
TypeVerb
Rootस्तभ् (धातु)
वैरूपम्varied-formed, of diverse form
वैरूपम्:
Karma
TypeAdjective
Rootवैरूप (प्रातिपदिक)
सामSāman-chant
साम:
Karma
TypeNoun
Rootसामन् (प्रातिपदिक)
प्रतिष्ठित्याby establishment, for firm standing
प्रतिष्ठित्या:
Karaṇa
TypeNoun
Rootप्रति+स्था (धातु) → प्रतिष्ठिति (प्रातिपदिक)
अन्तरिक्षम्mid-space, atmosphere
अन्तरिक्षम्:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootअन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)
ऋषयःseers
ऋषयः:
Kartā
TypeNoun
Rootऋषि (प्रातिपदिक)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
प्रथमजाःfirst-born
प्रथमजाः:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रथमज (प्रातिपदिक)
देवेषुamong the gods
देवेषु:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
दिवःof heaven
दिवः:
Sambandha
TypeNoun
Rootद्यौ/दिव् (प्रातिपदिक)
मात्रयाby measure
मात्रया:
Karaṇa
TypeNoun
Rootमात्रा (प्रातिपदिक)
वरिम्णाby breadth/extent
वरिम्णा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootवरिमन् (प्रातिपदिक)
प्रथन्तुmay they spread/extend
प्रथन्तु:
Kartā
TypeVerb
Rootप्रथ् (धातु)
विधर्ताsupporter, sustainer
विधर्ता:
Kartā
TypeNoun
Rootवि+धृ (धातु) → विधर्तृ (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
अयम्this
अयम्:
Kartā
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
अधिपतिःoverlord
अधिपतिः:
Kartā
TypeNoun
Rootअधिपति (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
तेof you/your
ते:
Sambandha
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम)
त्वाyou
त्वा:
Karma
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सर्वेall
सर्वे:
Kartā
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
संविदानाःbeing in agreement, united
संविदानाः:
Kartā
TypeParticiple
Rootसम्+विद् (धातु) → संविदान (कृदन्त, वर्तमानकाले)
नाकस्यof heaven (nāka)
नाकस्य:
Sambandha
TypeNoun
Rootनाक (प्रातिपदिक)
पृष्ठेon the back/surface
पृष्ठे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootपृष्ठ (प्रातिपदिक)
स्वर्गेin heaven
स्वर्गे:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootस्वर्ग (प्रातिपदिक)
लोकेin the world
लोके:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
यजमानम्the sacrificer
यजमानम्:
Karma
TypeNoun
Rootयजमान (प्रातिपदिक)
and
:
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
सादयन्तुmay they seat/establish
सादयन्तु:
Kartā
TypeVerb
Rootसादय् (णिजन्त; सद्/सद्→सादय्) (धातु)
D
Dik (Pratīcī—West)
Ā
Ādityas
V
Varuṇa
Ṛṣayas (first-born among the gods)