Mantra 30
Rishi: Vājasaneyin tradition (Agnicayana mantra strata)
Devata: Āpaḥ (Waters) with apotropaic reference to Sūrya and Agni Vaiśvānara
Chandas: Mixed/irregular (yajus with ṛc-like expansions)
Samhita Patha (Devanagari)
अ॒पां गम्भ॑न्त्सीद॒ मा त्वा॒ सूर्यो॒ऽभि ता॑प्सी॒न्माऽग्निर्वै॑श्वान॒रः । अच्छि॑न्नपत्राः प्र॒जा अ॑नु॒वीक्ष॒स्वानु॑ त्वा दि॒व्या वृष्टि॑: सचताम्
Transliteration
apā́ṃ gambhán sīda má tvā sū́ryo’bhí tāpsīn mā́’gnír vaiśvānaráḥ | ácchinnapatrāḥ prajā́ anuvīkṣasvā́nu tvā divyā́ vṛ́ṣṭiḥ sacatām
Translation
汝当安住于众水之深处；愿太阳不灼汝，亦愿毗湿瓦那罗之火（Agni Vaiśvānara）不灼汝。叶不剪损者啊，观照众生；愿天降之雨随侍于汝。
Padapatha (Word Analysis)
अ॒पाम् । गम्भ॑न् । सी॒द॒ । मा । त्वा॒ । सूर्यः॑ । अ॒भि । ता॒प्सी॒त् । मा । अ॒ग्निः । वै॒श्वा॒न॒रः । अच्छि॑न्न-पत्राः । प्र॒जाः । अ॒नु॒-वीक्ष॒स्व । अ॒नु॒ । त्वा॒ । दि॒व्या । वृष्टिः॑ । स॒च॒ता॒म्
Word by Word
अपाम्of the waters
अपाम्:
सम्बन्ध (genitive relation)
TypeNoun
Rootअप् (प्रातिपदिक)
गम्भन्deeply, down
गम्भन्:
क्रियाविशेषण (manner)
TypeIndeclinable
Rootगम्भ (अव्यय/निपात; ‘down, deep’)
सीदsit down / settle
सीद:
क्रिया
TypeVerb
Rootसद् (धातु)
माdo not
मा:
निषेध (prohibitive)
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध)
त्वाyou (as object)
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
सूर्यःthe Sun
सूर्यः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootसूर्य (प्रातिपदिक)
अभिtowards, upon
अभि:
दिशा/सम्बन्ध (towards)
TypeIndeclinable
Rootअभि (उपसर्ग/अव्यय)
ताप्सीत्may (he) not scorch / may he not heat
ताप्सीत्:
क्रिया
TypeVerb
Rootतप् (धातु)
माdo not
मा:
निषेध
TypeIndeclinable
Rootमा (निषेध)
अग्निःAgni (fire)
अग्निः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअग्नि (प्रातिपदिक)
वैश्वानरःVaiśvānara
वैश्वानरः:
कर्तृ (अग्नेः विशेषणम्)
TypeNoun (epithet)
Rootवैश्वानर (प्रातिपदिक)
अच्छिन्नपत्राःwith uncut leaves / whose leaves are unbroken
अच्छिन्नपत्राः:
कर्तृ/विशेषण (for ‘प्रजाः’)
TypeAdjective
Rootअ-च्छिन्न-पत्र (समास; प्रातिपदिक)
प्रजाःcreatures, offspring
प्रजाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootप्रजा (प्रातिपदिक)
अनुवीक्षस्वlook after / oversee
अनुवीक्षस्व:
क्रिया
TypeVerb
Rootअनु-वीक्ष् (धातु)
अनुafter, along
अनु:
दिशा/सम्बन्ध (following)
TypeIndeclinable
Rootअनु (उपसर्ग/अव्यय)
त्वाyou
त्वा:
कर्म
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
दिव्याdivine
दिव्या:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
वृष्टिःrain
वृष्टिः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootवृष्टि (प्रातिपदिक)
सचताम्may (they/it) accompany / attend
सचताम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootसच् (धातु)
Entities Mentioned
Ā
Āpaḥ (Waters)S
Sūrya (Sun)A
Agni VaiśvānaraD
Divyā Vṛṣṭi (Heavenly Rain)P
Prajā (Creatures/Progeny)Ritual Context
Viniyoga (Ritual Application)
Commentary Summary
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes