Home›Shiva Purana›Rudra Samhita›Yuddha Khanda›Adhyaya 44›Shloka 12
←Previous Verse
Next Verse→

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 12

हिरण्यनेत्रस्य तपः — Hiraṇyanetra’s Austerity and the Boon

Devanagari script

नारायणाद्वा दितिजेन्द्रशत्रोस्सर्वाज्जनात्सर्वमयाच्च शर्वात् । श्रुत्वा वचस्तस्य सुदारुणं तत्सुशंकितः पद्मभवस्तमाह

Transliteration

nārāyaṇādvā ditijendraśatrossarvājjanātsarvamayācca śarvāt | śrutvā vacastasya sudāruṇaṃ tatsuśaṃkitaḥ padmabhavastamāha

Translation

听到那极其严酷的话语——涉及那罗延那（Nārāyaṇa）、诛灭代提耶王者之敌，以及遍一切的萨尔瓦、舍尔瓦（Śarva，即湿婆）——莲华生者梵天（Padmabhava, Brahmā）大为惊惧，遂对他说道。

Word by Word
नारायणात्from Nārāyaṇa
नारायणात्:
Apadana (अपादानम्)
TypeNoun
Rootनारायण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति, एकवचन; अपादान (ablative: ‘from’)
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्धः/option)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formअव्यय; विकल्पार्थक (disjunctive particle)
दितिज-इन्द्र-शत्रोःof the enemy of the lord of Diti’s sons (i.e., of Viṣṇu)
दितिज-इन्द्र-शत्रोः:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootदितिज + इन्द्र + शत्रु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध (genitive: ‘of’)
सर्वात्from every
सर्वात्:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (qualifying ‘जनात्’)
जनात्from people; from a person
जनात्:
Apadana (अपादानम्)
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति, एकवचन; अपादान
सर्व-मयात्from the all-constituted one
सर्व-मयात्:
Apadana (अपादानम्)
TypeAdjective
Rootसर्व + मय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति, एकवचन; अपादान/विशेषण (ablative: ‘from the all-formed one’)
चand
च:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक (conjunction)
शर्वात्from Śarva (Śiva)
शर्वात्:
Apadana (अपादानम्)
TypeNoun
Rootशर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; पञ्चमी विभक्ति, एकवचन; अपादान
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya-visheshaṇa (क्रियाविशेषणम्)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund); ‘having heard’
वचःspeech; words
वचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्म (object of ‘श्रुत्वा’)
तस्यof him; his
तस्य:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम; सम्बन्ध
सु-दरुणम्very dreadful
सु-दरुणम्:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु + दारुण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (of ‘वचः’)
तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; विशेष्य-निर्देश (referring to ‘वचः’)
सु-शङ्कितःgreatly apprehensive
सु-शङ्कितः:
Visheshana (विशेषणम्)
TypeAdjective
Rootसु + शङ्कित (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (of ‘पद्मभवः’)
पद्म-भवःPadmabhava (Brahmā, lotus-born)
पद्म-भवः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपद्म + भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा विभक्ति, एकवचन; कर्ता (subject)
तम्to him
तम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया विभक्ति, एकवचन; कर्म (object of ‘आह’)
आहsaid
आह:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootअह्/आह् (धातु: ‘ब्रू’ अर्थे)
Formलिट्-लकार (perfect); प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
Speaker

Suta Goswami (narrating the dialogue where Brahma speaks)

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Īśāna

Characters & Entities
V
Vishnu (Narayana)
S
Shiva (Sarva/Sharva)
B
Brahma (Padmabhava)

FAQs

The verse highlights the gravity of speech about the Supreme—especially regarding Śiva (Śarva) and Nārāyaṇa—showing that harsh, divisive words create fear and disorder, while right understanding supports harmony and dharma.

By naming Śiva as Sarva/Śarva (the all-pervading Lord), it points to Saguna Śiva as the accessible focus of devotion; in Shaiva practice this culminates in reverence to the Liṅga as the sacred presence of the all-pervading Pati.

A practical takeaway is disciplined speech and remembrance of Śiva’s names (japa), especially the Panchākṣarī “Om Namaḥ Śivāya,” to calm agitation and align one’s mind with dharma.

←Previous Verse
Next Verse→