Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 26

संध्याचरित्रवर्णनम् (Sandhyā-caritra-varṇana) — “Account of Sandhyā’s Story”

Devanagari script

यन्मां पिता भ्रातरश्च सकाममपरोक्षतः । दृष्ट्वा चक्रुस्स्पृहां तस्मान्न मत्तः पापकृत्परा

Transliteration

yanmāṃ pitā bhrātaraśca sakāmamaparokṣataḥ | dṛṣṭvā cakrusspṛhāṃ tasmānna mattaḥ pāpakṛtparā

Translation

他们亲眼见到我时，我的父亲与诸兄弟被世间欲念所驱，竟以贪恋之心窥视于我。因此，世上无人比我更为罪重。

Word by Word

• यत्: because; that
• यत्: Hetu (हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् (relative particle), यत्-तस्मात् सम्बन्धे 'because/that'

• माम्: me
• माम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: द्वितीया, एकवचन

• पिता: father
• पिता: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• भ्रातरः: brothers
• भ्रातरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भ्रातृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: ca (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चय (conjunction)

• सकामम्: desirous; lustful
• सकामम्: Karma-viśeṣaṇa (कर्मविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सकाम (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; माम् इति विशेषणम्

• अपरोक्षतः: directly; before their eyes
• अपरोक्षतः: Kriyā-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: aparoṣataḥ (अव्यय)
• Form: अव्यय, क्रियाविशेषण (adverb): 'directly/in person'

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Pūrvakāla-kriyā (पूर्वकालक्रिया)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययकृदन्त (gerund)

• चक्रुः: did; made
• चक्रुः: Kriyā (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: कृ (धातु)
• Form: लिट् (Perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद

• स्पृहाम्: desire; longing
• स्पृहाम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: स्पृहा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• तस्मात्: therefore; from that
• तस्मात्: Hetu/Apādāna (हेतु/अपादान)
• Type: Indeclinable
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: तस्मात्-रूपेण अव्ययवत् (ablatival adverb), हेत्वर्थे (therefore/from that)

• न: not
• न: Pratiṣedha (प्रतिषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: अव्यय, निषेध (negation particle)

• मत्तः: than/from me
• मत्तः: Apādāna (अपादान)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पञ्चमी (ablative/5th), एकवचन

• पापकृत्: sin-doer; wrongdoer
• पापकृत्: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पाप (प्रातिपदिक) + कृत् (कृदन्त-प्रातिपदिक; √कृ)
• Form: समासः तत्पुरुषः (कर्मधारय/उपपद-तत्पुरुष: 'sin-doer'); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परा इति विशेषणम्

• परा: greater; worse
• परा: Karta-viśeṣaṇa (कर्तृविशेषण)
• Type: Adjective
• Root: परा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; (स्त्रीलिङ्गे) 'श्रेष्ठा/अत्यन्ता'—अत्र 'अधिक/greater' अर्थे, पापकृत् इति विशेष्यस्य विशेषणम् (gender mismatch suggests elliptical 'स्त्री' like 'पापकर्त्री' or idiomatic usage)

Speaker

Satī (speaking within the Rudra Saṃhitā narrative as recounted by Sūta to the sages)

Shaiva Theology

Tattva Level: pasha

Shiva Form: Sadāśiva

Shakti Dimension

Shakti Form: Satī

Role: teaching

Characters & Entities

• Satī
• Dakṣa
• brothers of Satī

FAQs

What is the spiritual significance of this verse in the Shiva Purana?

It highlights how kāma (desire) degrades discernment and dharma, and how a devotee of Śiva longs for inner purity and detachment when confronted with adharma.

How does this verse relate to the worship of the Linga or Saguna Shiva?

By contrasting worldly covetousness with Satī’s Shaiva ideal, the verse implicitly points to taking refuge in Saguna Śiva (as the compassionate Lord) for purification and steadiness of mind.

What ritualistic or meditative practice is suggested here?

Cultivate vairāgya through japa of the Pañcākṣarī mantra ("Om Namaḥ Śivāya") and mental restraint; such disciplines are the Shaiva remedy for the disturbances caused by kāma.