Previous Verse
Next Verse

Shiva Purana — Rudra Samhita, Shloka 53

गिरिजातपः-परीक्षा तथा सप्तर्षि-आह्वानम्

Girijā’s Austerity-Test and the Summoning of the Seven Sages

त्वद्योग्यो हि वरो विष्णुस्सर्वसद्गुणवान्प्रभुः । वैकुण्ठवासी लक्ष्मीशो नानाक्रीडाविशारदः

tvadyogyo hi varo viṣṇussarvasadguṇavānprabhuḥ | vaikuṇṭhavāsī lakṣmīśo nānākrīḍāviśāradaḥ

诚然,与你相称的良配乃是毗湿奴尊主——具足一切善德的自在主。祂居于毗昆塔,为吉祥天女拉克希米之主,善于种种天界妙戏。(然从湿婆派立场,此赞叹并不减损湿婆作为“夫主”Pati、赐予解脱者的至上尊位。)

tvatyour
tvat:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Roottvad (युष्मद् सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-एकवचनार्थे (genitive sense) समासपूर्वपद-रूप (as first member): ‘your’
yogyaḥsuitable
yogyaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootyogya (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; विशेषण
hiindeed
hi:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Roothi (अव्यय)
Formनिपात (particle): ‘indeed/for’
varaḥbridegroom/boon-giver (here: suitor)
varaḥ:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootvara (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
viṣṇuḥViṣṇu
viṣṇuḥ:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootviṣṇu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
sarvaall
sarva:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsarva (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद (as first member), ‘all’
satgood
sat:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootsat (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; ‘good, virtuous’
guṇavānpossessing all good qualities
guṇavān:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootguṇavat (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष-समास: sarva-sat-guṇa-vān = ‘possessing all good qualities’
prabhuḥlord
prabhuḥ:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootprabhu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
vaikuṇṭhavāsīdweller in Vaikuṇṭha
vaikuṇṭhavāsī:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootvaikuṇṭha + vāsin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: ‘dwelling in Vaikuṇṭha’
lakṣmīśaḥLord of Lakṣmī
lakṣmīśaḥ:
Samānādhikaraṇa (समानाधिकरण)
TypeNoun
Rootlakṣmī + īśa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: ‘lord of Lakṣmī’
nānāvarious
nānā:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootnānā (अव्यय/प्रातिपदिक-समासपूर्वपद)
Formअव्यय (indeclinable) meaning ‘various’ used as compound member
krīḍāsport/play
krīḍā:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootkrīḍā (प्रातिपदिक)
Formसमासपूर्वपद; स्त्रीलिङ्ग-प्रातिपदिक ‘play/sport’
viśāradaḥskilled/expert
viśāradaḥ:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeAdjective
Rootviśārada (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुष: nānā-krīḍā-viśārada = ‘skilled in various sports’

Himālaya (Himavān), speaking in the marriage-context narrative to Pārvatī/Menā about a prospective match

Tattva Level: pasha

Sthala Purana: A worldly proposal praising Viṣṇu as a socially suitable match; functions as narrative contrast to Pārvatī’s Śiva-centric destiny, not as a Jyotirliṅga account.

Shakti Form: Pārvatī

V
Vishnu
L
Lakshmi
V
Vaikuntha

FAQs

The verse highlights Viṣṇu’s exemplary virtues and divine status as an ideal worldly match, while the wider Pārvatīkhaṇḍa narrative ultimately establishes that the highest spiritual fulfillment (mokṣa) is granted by Śiva as the supreme Pati.

By contrasting praise of a glorious deity with the later conclusion of Pārvatī’s union with Śiva, the text guides devotees from admiration of divine qualities (saguṇa) toward steadfast devotion to Śiva—commonly centered on Liṅga-worship, where Śiva is approached as the supreme refuge and liberator.

This verse itself is descriptive rather than prescriptive; the practical takeaway in the Pārvatī narrative is to cultivate dharmic virtues and steady devotion, typically expressed in Śaiva practice through japa of the Pañcākṣarī ("Om Namaḥ Śivāya") and Liṅga-pūjā.