Rig Veda 5.78.9 — Mandala 5, Sukta 78, Mantra 9
Sukta 5.78
Rishi: Atri (Ātreya)
Devata: Ashvins (implicit frame; physicians safeguarding life)
Chandas: Anuṣṭubh (probable; verify)
Samhita Patha (Devanagari)
दश मासाञ्छशयानः कुमारो अधि मातरि । निरैतु जीवो अक्षतो जीवो जीवन्त्या अधि ॥
Transliteration
dáśa māsā́m̐ chaśayānáḥ kumārā́ ádhi mātári | nír aitu jī́vo ákṣato jī́vo jī́vantyā ádhi ||
Translation
十月偃卧之童子，依于母体；愿其生而出，活而无伤——活着，依于活着的母亲之上。
Word by Word
दशten
दश:
विशेषण (कर्मपद-विशेषणम्)
TypeAdjective/Numeral
Rootदशन् (संख्या-प्रातिपदिक) अथवा दश (अव्यय-रूप)
मासान्months
मासान्:
कर्म (कालपरिमाण-निर्देशः; ‘दश मासान्’ = for ten months)
TypeNoun
Rootमास (प्रातिपदिक)
शशयानःlying (reclining)
शशयानः:
कर्तृ-विशेषणम् (कुमारस्य अवस्थावाचकः)
TypeVerb (Participle)
Rootशी (धातु; ‘शेते’), कृत्: शशय- (परस्मैपद-परिप्रयोगेण) + आन (शतृ/कानच्-समकक्षः Vedic pres. ptc.)
कुमारःthe boy/infant
कुमारः:
कर्ता
TypeNoun
Rootकुमार (प्रातिपदिक)
अधिupon/in
अधि:
अधिकारण-सम्बन्धसूचक (सप्तमी/स्थानीय-भावः)
TypeIndeclinable (Preverb/Prep.)
Rootअधि
मातरिin the mother (womb)
मातरि:
अधिकारण
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
निःout, forth
निः:
क्रियाविशेषण (गत्यर्थ-निर्देशः)
TypeIndeclinable (Preverb)
Rootनिः
एतुlet (him) go/come forth
एतु:
क्रिया (कर्तृ: जीवः/कुमारः)
TypeVerb
Rootइ (धातु; गत्यर्थः)
जीवःalive, living (one)
जीवः:
कर्ता (एतु इत्यस्य)
TypeAdjective/Noun
Rootजीव (प्रातिपदिक)
अक्षतःuninjured, unharmed
अक्षतः:
कर्तृ-विशेषणम्
TypeAdjective
Rootक्षत (प्रातिपदिक; √क्षद्/क्षन् ‘to wound, injure’ → ‘क्षत’ wounded; अ-निषेध)
जीवःalive
जीवः:
कर्ता (अध्याहृत-भवतु/एतु इत्यादि वाक्यांशे पुनरुक्त्या बलम्)
TypeAdjective/Noun
Rootजीव (प्रातिपदिक)
जीवन्त्याःof the living (woman/mother)
जीवन्त्याः:
सम्बन्ध (षष्ठी): ‘of the living (mother)’
TypeAdjective (used substantively) / Noun
Rootजीवन्ती (स्त्रीलिङ्ग प्रातिपदिक; √जीव् + शतृ → जीवन्त्; स्त्री. जीवन्ती)
अधिupon/in
अधि:
अधिकारण-सम्बन्धसूचक
TypeIndeclinable (Preverb/Prep.)
Rootअधि
AI
Ask anything about this verse
Curious about the meaning, context, or a word? Ask, and continue the conversation in the Vedapath app.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with audio, word-by-word meanings, and more.