Rig Veda 3.57.2: Mandala 3, Sukta 57, Mantra 2
Sukta 3.57
Rishi: Viśvāmitra Gāthina
Devata: Indra-Pūṣan (with Vasus appealed to for sumná)
Chandas: Triṣṭubh (probable; verify metrically)
Samhita Patha (Devanagari)
इन्द्रः सु पूषा वृषणा सुहस्ता दिवो न प्रीताः शशयं दुदुह्रे । विश्वे यदस्यां रणयन्त देवाः प्र वोऽत्र वसवः सुम्नमश्याम् ॥
Transliteration
índraḥ sú pūṣā́ vṛ́ṣaṇā suhástā divó ná prītā́ḥ śaśayáṃ duduhre | víśve yád asyā́m raṇáyanta devā́ḥ prá vo 'trá vasavaḥ sumnám aśyām ||
Translation
因陀罗与普善（Pūṣan），两位强壮的公牛，善手有力，如同欢悦的天穹一般，挤取那安息的甘美。诸神若皆在她之中欢喜——愿我们在此得你们的恩祐，哦诸婆苏（Vasus）。
Word by Word
इन्द्रःIndra
इन्द्रः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
सुwell, very
सु:
विशेषण-सम्बन्ध (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसु (उपसर्ग/अव्यय)
पूषाPūṣan
पूषा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootपूषन् (प्रातिपदिक)
वृषणाthe two bulls (i.e., the two vigorous ones)
वृषणा:
कर्तृ
TypeNoun (dual epithet)
Rootवृषन् (प्रातिपदिक)
सुहस्ताthe two with good hands
सुहस्ता:
कर्तृ-विशेषण
TypeAdjective
Rootसु-हस्त (प्रातिपदिक; बहुव्रीहि/कर्मधारय)
दिवःof heaven, of the sky
दिवः:
सम्बन्ध (षष्ठी)
TypeNoun
Rootदिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौः)
नlike, as
न:
विशेषण-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
प्रीताःpleased, delighted
प्रीताः:
कर्तृ-विशेषण
TypeParticiple/Adjective
Rootप्री (धातु) → प्रीत (कृदन्त, भूतकृदन्त/क्त)
शशयम्milk/refreshing drink (shashaya)
शशयम्:
कर्म
TypeNoun
Rootशशय (प्रातिपदिक; द्रव्य/पेय-नाम)
दुदुह्रेthey milked/drew (out)
दुदुह्रे:
क्रिया
TypeVerb
Rootदुह् (धातु)
विश्वेall (the gods)
विश्वे:
कर्तृ
TypeAdjective (substantivized)
Rootविश्व (सर्व/प्रातिपदिक)
यत्which/that (what)
यत्:
कर्म (सम्बन्धक)
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम)
अस्याम्in this (place/occasion)
अस्याम्:
अधिकरण
TypePronoun
Rootइदम् (सर्वनाम)
रणयन्तthey made (it) resound/they rejoiced
रणयन्त:
क्रिया
TypeVerb
Rootरण्/रणय् (धातु; कारण/णिच्) → रणयति
देवाःthe gods
देवाः:
कर्तृ
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
प्रforth, forward
प्र:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/अव्यय)
वःfor you / of you
वः:
सम्प्रदान/सम्बन्ध (प्रसङ्गानुसार: ‘for you’)
TypePronoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम)
अत्रhere
अत्र:
अधिकरण
TypeIndeclinable
Rootअत्र (अव्यय)
वसवःO Vasus
वसवः:
सम्बोधन/कर्तृ (प्रार्थना-वाक्ये)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
सुम्नम्favor, grace
सुम्नम्:
कर्म
TypeNoun
Rootसुम्न (प्रातिपदिक)
अश्याम्may I attain
अश्याम्:
क्रिया
TypeVerb
Rootअश् (धातु)
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.