Rig Veda 3.11.2: Mandala 3, Sukta 11, Mantra 2

Sukta 3.11

Rishi: Viśvāmitra Gāthina

Devata: Agni

Chandas: Gāyatrī (probable; requires confirmation)

Samhita Patha (Devanagari)

स हव्यवाळमर्त्य उशिग्दूतश्चनोहितः । अग्निर्धिया समृण्वति ॥

Sanskrit recitationRig Veda 3.11.2

Transliteration

sá havya-vā́ḷ amártya uśíg dūtáś canóhitaḥ | agnír dhiyā́ sám ṛṇvati ||

Translation

他是不死的献供之载者，热切的焰光，为我们喜悦而安置的使者——阿耆尼（Agni）以觉醒之思，使诸力和谐，并令事业正当地运转。

Ask anything about this verse...Ask

Word by Word

• सः: he / that (one)
• सः: कर्तृ (अग्निः इत्यस्य विशेषण-सम्बन्धः) अथवा वाक्य-प्रस्तावकः
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हव्यवाट्: oblation-bearer (carrier of offerings)
• हव्यवाट्: कर्तृ (अग्निः—हव्यवाहकः) / विशेषणम्
• Type: Noun/Adjective (epithet)
• Root: हव्य-वाट् (प्रातिपदिक; हव्य + √वह्/वाह् ‘वहति’ इत्यस्य वहनार्थक-तत्सम्बद्धः ‘वाहक’ भावः)

• अमर्त्यः: immortal
• अमर्त्यः: कर्तृ-विशेषणम् (अग्निः)
• Type: Adjective
• Root: अ-मर्त्य (प्रातिपदिक; मर्त्य ‘mortal’ + नञ्)

• उशिक्: eager/ardent (zealous)
• उशिक्: कर्तृ-विशेषणम् (अग्निः)
• Type: Adjective
• Root: उशिक् (प्रातिपदिक; √उश् ‘कामयते/उष्णायते’ इत्यादि; वैदिके ‘उशिज्’ वर्गः—उत्सुक/दीप्त/यजमान-प्रिय)

• दूतः: messenger
• दूतः: कर्तृ-विशेषणम् (अग्निः)
• Type: Noun
• Root: दूत (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय (conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च

• नः: our / for us
• नः: सम्बन्ध (genitive relation) / लाभ-सम्बन्धः
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• हितः: placed/appointed (set)
• हितः: कर्तृ-विशेषणम् (अग्निः—‘appointed/placed’)
• Type: Participle (past passive)
• Root: √धा (धातु) → क्त-प्रत्ययान्त ‘हित’ (निहित/स्थापित/नियोजित)

• अग्निः: Agni (fire-god)
• अग्निः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अग्नि (प्रातिपदिक)

• धिया: by insight / by prayer
• धिया: करणम्
• Type: Noun
• Root: धी (प्रातिपदिक; ‘thought, insight, prayer’)

• समृण्वति: sets in motion / accomplishes / brings about
• समृण्वति: क्रिया (कर्तृ: अग्निः)
• Type: Verb
• Root: सम् + √ऋ (ऋण्वति/ऋणोति; वैदिक ‘to set in motion, to impel, to accomplish/attain’)