Rig Veda 2.38.4: Mandala 2, Sukta 38, Mantra 4
Sukta 2.38
Rishi: Gṛtsamada
Devata: Savitṛ
Chandas: Trishtubh
Samhita Patha (Devanagari)
पुनः समव्यद्विततं वयन्ती मध्या कर्तोर्न्यधाच्छक्म धीरः । उत्संहायास्थाद्व्यृतूँरदर्धररमतिः सविता देव आगात् ॥
Transliteration
púnar sám avyad ví-tataṃ váyantī madhyā́ kartór ní adhāc chákma dhī́raḥ | út saṃ-hā́ya asthād vy ṛtū́n adardhaḥ arámatīḥ savitā́ devá ā́ agāt ||
Translation
她再一次织就那已铺展的罗网；在作业的中央，坚毅的圣见者安置了牢固的支撑。起身之时，他收摄并分别诸季，使其各得其量；具有效愿之力的神萨维特里（Savitṛ）降临。
Word by Word
पुनःagain, anew
पुनः:
Adhikaraṇa (काल/पुनरावृत्ति-निर्देश) / क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Rootपुनर् (अव्यय-प्रातिपदिक) < PIE *pen-?
सम्together, completely
सम्:
(क्रियाविशेषण; उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग)
अव्यत्wove, wove out
अव्यत्:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√वे (वेञ् तन्तुसन्ताने/वायने) ‘to weave’
विततम्stretched out, spread
विततम्:
Karma (यत् वस्तु व्यायते)
TypeAdjective
Rootवि-√तन् (तनु विस्तार) → वितत (कृदन्त) / तन्तु-प्रसार
वयन्तीweaving (she), the weaver
वयन्ती:
Kartā (अव्यत्-क्रियायाः कर्त्री)
TypeNoun/Adjective (participle)
Root√वे (वेञ्) → वयन्त् (वर्तमान कृदन्त/शतृ) स्त्री
मध्याin the middle, central
मध्या:
Kartā (वयन्ती इत्यस्य विशेषणम्) / Adhikaraṇa (मध्य-स्थितिः)
TypeNoun/Adjective
Rootमध्य (प्रातिपदिक)
कर्तोःof the maker, of the doer
कर्तोः:
सम्बन्ध (षष्ठी: ‘of the doer/maker’)
TypeNoun
Rootकर्तृ (प्रातिपदिक) < √कृ ‘to do/make’
निdown, into, within
नि:
(क्रियाविशेषण; उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootनि (उपसर्ग)
अधात्placed, set
अधात्:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√धा (धाञ् धारणे/स्थापने) ‘to place’
शक्मstrength, ability / strong (thing)
शक्म:
Karma/Guṇa (अधात्-क्रियायाः स्थापित-वस्तु/गुणः; संदिग्ध-निर्णयः)
TypeAdjective
Rootशक्म (प्रातिपदिक; ‘समर्थ/बलवान्’)
धीरःthe wise one, the inspired sage
धीरः:
Kartā (अधात्-क्रियायाः कर्ता)
TypeNoun/Adjective
Rootधीरा (प्रातिपदिक) < √धी ‘to think’
उत्सम्spring, source
उत्सम्:
Karma (हाया-क्रियायाः कर्म)
TypeNoun
Rootउत्स (प्रातिपदिक)
हायhaving left, abandoning
हाय:
(पूर्वकाल-क्रिया; क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Root√हा (जहाति; त्यागे/गत्यर्थे) ‘to leave/abandon’
अस्थात्stood, took his stand
अस्थात्:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√स्था (तिष्ठति) ‘to stand’
विapart, forth, in different directions
वि:
(क्रियाविशेषण; उपसर्ग)
TypeIndeclinable
Rootवि (उपसर्ग)
ऋतून्seasons, proper times
ऋतून्:
Karma (अदर्धरत्-क्रियायाः कर्म)
TypeNoun
Rootऋतु (प्रातिपदिक)
अदर्धरत्fixed, held fast, set in order
अदर्धरत्:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Root√धृ (धारणे) with intensive/causative nuance? here: दर्धर- (reduplicated aorist stem) ‘to hold firm, support, set in order’
अरमतिःzeal, eager impulse, readiness
अरमतिः:
Kartā (आगात्-क्रियायाः कर्त्री/कर्तृभावः; अथवा सवितुः विशेषण-रूपेण)
TypeNoun
Rootअरमति (प्रातिपदिक; ‘उत्साह/उद्योग/प्रवृत्ति’), possibly from √रम् ‘to be active/pleased’ with privative/augmental a-
सविताSavitar (the Impeller)
सविता:
Kartā (आगात्-क्रियायाः कर्ता)
TypeNoun
Rootसवितृ (प्रातिपदिक) < √सू/√सव् ‘to impel’
देवःthe god
देवः:
Kartā (सविता इत्यस्य विशेषणम्)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक) < √दिव् ‘to shine’
आगात्came, arrived
आगात्:
Kriyā (मुख्य क्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√गम् (गच्छति) ‘to come’
Ritual Application
Philosophical Concepts
Vedic Cosmology
Natural Symbolism
Academic Analysis
Cross References
Yogic Application
Chanting Notes
Ask anything about this verse
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
Not sure where to start?
A free sign-in with Google or Apple keeps your chat saved across web and the app.
Read Rig Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.