Mantra 8
Sukta 10.26
Rishi: Not determined from provided excerpt (Anukramaṇī needed for RV 10.26)
Devata: Pūṣan
Chandas: Gāyatrī (3×8 syllables typical for such compact verse; approximate)
Samhita Patha (Devanagari)
आ ते रथस्य पूषन्नजा धुरं ववृत्युः । विश्वस्यार्थिनः सखा सनोजा अनपच्युतः ॥
Samhita Patha (IAST)
आ ते॒ रथ॑स्य पूषन्न॒जा धुरं॑ ववृत्युः । विश्व॑स्या॒र्थिन॒: सखा॑ सनो॒जा अन॑पच्युतः ॥
Transliteration
ā́ te ráthasya pūṣann ajā́ dhúraṃ vavṛtyuḥ | víśvasyārthínaḥ sákhā sanójā́ anápacyutaḥ ||
Translation
噢，普善（Pūṣan）啊，山羊已为你的战车回转轭木、安置于辕；你是凡求达成所愿之人的朋友——与我们同生于太古，循正道而永不坠失者。
Padapatha (Word Analysis)
आ । ते॒ । रथ॑स्य । पू॒ष॒न् । अ॒जाः । धुर॑म् । व॒वृ॒त्युः॒ । विश्व॑स्य । अ॒र्थिनः॑ । सखा॑ । स॒नः॒ऽजाः । अन॑पऽच्युतः ॥आ । ते । रथस्य । पूषन् । अजाः । धुरम् । ववृत्युः । विश्वस्य । अर्थिनः । सखा । सनःजाः । अनपच्युतः ॥ā | te | rathasya | pūṣan | ajāḥ | dhuram | vavṛtyuḥ | viśvasya | arthinaḥ | sakhā | sanaḥ-jāḥ | anapa-cyutaḥ
Word by Word
आtowards, unto
आ:
—
TypeIndeclinable
Rootआ (उपसर्ग/निपात)
तेof you / your
ते:
सम्बन्ध (genitival relation)
TypePronoun
Rootत्वद् (युष्मद्-प्रातिपदिक)
रथस्यof the chariot
रथस्य:
सम्बन्ध
TypeNoun
Rootरथ (प्रातिपदिक)
पूषन्O Pūṣan
पूषन्:
सम्बोधन
TypeNoun (vocative)
Rootपूषन् (प्रातिपदिक; देवता-नाम)
अजाthe goats (draught-animals)
अजा:
कर्तृ
TypeNoun
Rootअज (प्रातिपदिक)
धुरम्the yoke-pole / yoke
धुरम्:
कर्म
TypeNoun
Rootधुर्/धुरा (प्रातिपदिक)
ववृत्युःhave turned/rolled (towards), have brought round
ववृत्युः:
—
TypeVerb
Root√वृत् (वर्तने/परिवर्तने)
विश्वस्यof all, of the whole
विश्वस्य:
सम्बन्ध
TypeAdjective (used substantively)
Rootविश्व (प्रातिपदिक)
अर्थिनःseekers, those in need
अर्थिनः:
कर्तृ (in apposition to अजा/subject-group) / विशेष्य-विशेषणभाव
TypeNoun/Adjective
Rootअर्थिन् (प्रातिपदिक; ‘seeking, desiring’)
सखाfriend
सखा:
कर्तृ/सम्बन्ध (apposition to Pūṣan as ‘friend’)
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
सनो॒जाborn together (close/innate)
सनो॒जा:
विशेषण
TypeAdjective
Rootसनो॒जा (प्रातिपदिक; RV epithet, lit. ‘born together/innate companion’)
अनपच्युतःunfailing, not slipping away
अनपच्युतः:
विशेषण
TypeAdjective (past participial)
Rootअन-अप-च्युत (√च्युत्/√च्यु ‘to fall, slip’ + उपसर्ग अप; with neg. अन्)