HomeRig VedaMandala 1Sukta 132Mantra 5
Previous Mantra

Mantra 5

Sukta 1.132

Devata: Indra

सं यज्जनान्क्रतुभिः शूर ईक्षयद्धने हिते तरुषन्त श्रवस्यवः प्र यक्षन्त श्रवस्यवः । तस्मा आयुः प्रजावदिद्बाधे अर्चन्त्योजसा । इन्द्र ओक्यं दिधिषन्त धीतयो देवाँ अच्छा न धीतयः ॥

सं यज्जना॒न्क्रतु॑भि॒: शूर॑ ई॒क्षय॒द्धने॑ हि॒ते त॑रुषन्त श्रव॒स्यव॒: प्र य॑क्षन्त श्रव॒स्यव॑: । तस्मा॒ आयु॑: प्र॒जाव॒दिद्बाधे॑ अर्च॒न्त्योज॑सा । इन्द्र॑ ओ॒क्यं॑ दिधिषन्त धी॒तयो॑ दे॒वाँ अच्छा॒ न धी॒तय॑: ॥

sáṃ yáj janā́n krátu-bhiḥ śū́ra ī́kṣayad dháne hité taruṣanta śravasyávaḥ prá yakṣanta śravasyávaḥ | tásmā ā́yuḥ prajā́-vad íd bā́dhe arcanty ójasā | índra okyáṃ didhiṣanta dhī́tayo devā́n ácchā ná dhī́tayaḥ ||

当那位英雄以意志之力审视并整列诸民,为战中所获之善利而奋起时,求荣者便向前推进,求荣者便献祭。于驱退阻力之际,他们以威力歌赞他,祈求具后嗣、具生机之寿命。诸灵感之思安置因陀罗于其应居之所;诸灵感之思引领诸天神而来。

सम् । यत् । जना॑न् । क्रतु॑ऽभिः । शूरः॑ । ई॒क्षय॑त् । धने॑ । हि॒ते । त॒रु॒ष॒न्त॒ । श्र॒व॒स्यवः॑ । प्र । य॒क्ष॒न्त॒ । श्र॒व॒स्यवः॑ । तस्मै॑ । आयुः॑ । प्र॒जाऽव॑त् । इत् । बाधे॑ । अ॒र्च॒न्ति॒ । ओज॑सा । इन्द्र॑ । ओ॒क्य॑म् । दि॒धि॒ष॒न्त॒ । धी॒तयः॑ । दे॒वान् । अच्छ॑ । न । धी॒तयः॑ ॥सम् । यत् । जनान् । क्रतुभिः । शूरः । ईक्षयत् । धने । हिते । तरुषन्त । श्रवस्यवः । प्र । यक्षन्त । श्रवस्यवः । तस्मै । आयुः । प्रजावत् । इत् । बाधे । अर्चन्ति । ओजसा । इन्द्र । ओक्यम् । दिधिषन्त । धीतयः । देवान् । अच्छ । न । धीतयः ॥sam | yat | janān | kratu-bhiḥ | śūraḥ | īkṣayat | dhane | hite | taruṣanta | śravasyavaḥ | pra | yakṣanta | śravasyavaḥ | tasmai | āyuḥ | prajāvat | it | bādhe | arcanti | ojasā | indra | okyam | didhiṣanta | dhītayaḥ | devān | accha | na | dhītayaḥ

सम्together, wholly
सम्:
TypeIndeclinable
Rootसम् (उपसर्ग) प्रत्ययार्थे
यत्when/that which
यत्:
TypePronoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) / यत् (सम्बन्ध)
जनान्people, men
जनान्:
Karma
TypeNoun
Rootजन (प्रातिपदिक) < √जन्
क्रतुभिःwith powers/intentions/stratagems
क्रतुभिः:
Karaṇa
TypeNoun
Rootक्रतु (प्रातिपदिक)
शूरःthe hero (Indra)
शूरः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootशूर (प्रातिपदिक)
ईक्षयत्looked upon, beheld
ईक्षयत्:
TypeVerb
Root√ईक्ष् (ईक्षते)
धनेin/for wealth, in the prize
धने:
Adhikaraṇa
TypeNoun
Rootधन (प्रातिपदिक)
हितेset/appointed (as the stake), placed
हिते:
Adhikaraṇa
TypeAdjective (past participle)
Rootहित (कृदन्त-प्रातिपदिक) < √धा (हि-धातोः) / ‘placed, set’
तरुषन्तthey rushed/overcame
तरुषन्त:
TypeVerb
Root√तृष्/√तॄष् (वेद. ‘to rush/overcome’)
श्रवस्यवःseekers of fame
श्रवस्यवः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootश्रवस्यु (प्रातिपदिक) < श्रवस् + स्यु
प्रforth, forward
प्र:
TypeIndeclinable
Rootप्र (उपसर्ग/निपात)
यक्षन्तthey worshipped/sacrificed
यक्षन्त:
TypeVerb
Root√यज् (यजति)
श्रवस्यवःseekers of fame
श्रवस्यवः:
Kartā
TypeNoun/Adjective
Rootश्रवस्यु (प्रातिपदिक)
तस्मैto him (Indra)
तस्मै:
Sampradāna
TypePronoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
आयुःlife, lifetime
आयुः:
Kartā
TypeNoun
Rootआयुस् (प्रातिपदिक)
प्रजावत्with offspring, progeny-endowed
प्रजावत्:
Kartā
TypeAdjective
Rootप्रजावत् (विशेषण) < प्रजा + वत्
इत्indeed, just
इत्:
TypeIndeclinable
Rootइत् (निपात)
बाधेit presses/afflicts; (in) oppression
बाधे:
TypeVerb (finite) / Noun (loc.)
Root√बाध् (बाधते) / बाध (भाव)
अर्चन्तिthey praise, sing
अर्चन्ति:
TypeVerb
Root√अर्च् (अर्चति)
ओजसाwith strength, by might
ओजसा:
Karaṇa
TypeNoun
Rootओजस् (प्रातिपदिक)
इन्द्रO Indra
इन्द्र:
TypeNoun
Rootइन्द्र (प्रातिपदिक)
ओक्यम्belonging to the house/dwelling; homely, domestic
ओक्यम्:
Karma
TypeAdjective
Rootओक्य (विशेषण) < ओकस् (‘house, dwelling’)
दिधिषन्तthey desired to place/establish
दिधिषन्त:
TypeVerb
Root√धा (धत्ते/दधाति) desiderative: √धा → दिधिष्
धीतयःhymns, inspired thoughts
धीतयः:
Kartā
TypeNoun
Rootधीति (प्रातिपदिक) < √धी (to think)
देवान्the gods
देवान्:
Karma
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
अच्छाtowards, unto
अच्छा:
TypeIndeclinable
Rootअच्छा (अव्यय)
like, as
:
TypeIndeclinable
Rootन (उपमा/निपात)
धीतयःhymns, inspired thoughts
धीतयः:
Kartā
TypeNoun
Rootधीति (प्रातिपदिक)