Shloka 48
इन्द्रजित्-वधः
The Slaying of Indrajit
Devanagari script
तंसमीक्ष्यमहातेजामहेषुंतेनसंहितम् ।।।।लक्ष्मणोऽप्याददेबाणमद्यभदीमपराक्रमः ।
Transliteration
taṃ samīkṣya mahātejā maheṣuṃ tena saṃhitam | lakṣmaṇo 'py ādade bāṇam adya bhīmaparākramaḥ ||
Translation
罗什曼那见他已备好那炽烈的强大神矢，自己也——勇猛可畏——取出另一支箭，决意迎战。
Word by Word
तम्that (arrow)
तम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
समीक्ष्यhaving seen
समीक्ष्य:
पूर्वकाल (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeIndeclinable
Rootसम् + ईक्ष् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (Gerund/Absolutive)
महातेजाःthe great-splendored one
महातेजाः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमहातेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
महेषुम्a mighty arrow
महेषुम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमहा + इषु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः: महान् इषुः
तेनwith that
तेन:
करण (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
संहितम्fixed/strung (on the bow)
संहितम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootसम् + धा (धातु) → संहित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (PPP)
लक्ष्मणःLakshmana
लक्ष्मणः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अपिalso
अपि:
अव्यय (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपातः (particle), समुच्चय/अपि-भाव
आददेtook up
आददे:
क्रिया (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + दा (धातु)
Formलिट्-लकारः (Perfect), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
बाणम्an arrow
बाणम्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootबाण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
अन्यत्another
अन्यत्:
कर्म (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootअन्य (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम् (to बाणम्)
भीमपराक्रमःof terrible valor
भीमपराक्रमः:
कर्ता (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootभीम + पराक्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कर्मधारयः: भीमः पराक्रमः यस्य
Context
Extraordinarily brilliant and of terrific valour, Lakshmana, perceiving the mighty shaft yoked by him (by Indrajith), he took up another arrow.
Characters & Entities
L
LakṣmaṇaI
IndrajitA
arrow (bāṇa)FAQs
Vigilant readiness in the service of righteousness: Lakṣmaṇa responds to a grave threat with composure and preparedness, aligning strength with protection of the Dharmic cause.
Lakṣmaṇa notices Indrajit readying a powerful missile and immediately arms himself to counter it.
Alert courage—swift, disciplined response to danger without hesitation.