Shloka 74

औषधिपर्वताहरणम् / The Retrieval of the Herb

Bearing Mountain

Devanagari script

सर्वेविशल्याविरुजाःक्षणेनहरिप्रवीराश्चहताश्चयेस्युः ।गन्धेनतासांप्रवरौषधीनांसुप्तानिशान्तेष्विवसम्प्रबुद्धाः ।।6.74.74।।

Transliteration

sarve viśalyā virujāḥ kṣaṇena hari-pravīrāś ca hatāś ca ye syuḥ |

gandhena tāsāṃ pravarauṣadhīnāṃ suptā niśānteṣv iva samprabuddhāḥ ||6.74.74||

Translation

顷刻之间，所有英勇的猴族战士——受伤者乃至倒下者——因那至上灵药草的芬芳而尽脱箭镞与痛苦，仿佛夜尽时从沉睡中苏醒。

Word by Word

• सर्वे: all
• सर्वे: कर्ता (Agent/Subject)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम् (Masculine, Nominative, Plural)

• विशल्याः: free from arrows/darts (without embedded shafts)
• विशल्याः: कर्तृविशेषणम् (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: विशल्य (प्रातिपदिक; वि-शल्य = शल्य-रहित)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम् (Masculine, Nominative, Plural); विशेषणम्

• विरुजाः: free from pain/ailment
• विरुजाः: कर्तृविशेषणम् (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: विरुज (प्रातिपदिक; वि-रुज = रुज-रहित)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम् (Masculine, Nominative, Plural); विशेषणम्

• क्षणेन: in an instant / within a moment
• क्षणेन: अधिकरण (Time circumstance)
• Type: Noun
• Root: क्षण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (Masculine, Instrumental, Singular); कालवाचक-तृतीया (instrumental of time)

• हरिप्रवीराः: the foremost Vanara warriors
• हरिप्रवीराः: कर्ता (Agent/Subject)
• Type: Noun
• Root: हरि + प्रवीर (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम् (Masculine, Nominative, Plural); षष्ठी-तत्पुरुषः (harīṇāṃ pravīrāḥ = best among the monkeys/vanaras)

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: and)

• हताः: slain / killed
• हताः: कर्तृविशेषणम् (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: हन् (धातु) → हत (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम् (Masculine, Nominative, Plural); क्त-प्रत्ययान्त-भूतकर्मणि/भूतकृत् (past passive participle used adjectivally)

• च: and
• च: सम्बन्ध (Connector)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: and)

• ये: who / those who
• ये: कर्ता (Agent/Subject) (relative clause)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम् (Masculine, Nominative, Plural); सम्बन्ध-सर्वनाम (relative pronoun)

• स्युः: might be / would be (become)
• स्युः: क्रिया (Predicate verb)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु) → स्युः
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः, बहुवचनम् (Optative mood, 3rd person, Plural); परस्मैपदम्

• गन्धेन: by the fragrance
• गन्धेन: करण (Instrument/Means)
• Type: Noun
• Root: गन्ध (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे तृतीया-विभक्तिः एकवचनम् (Masculine, Instrumental, Singular)

• तासाम्: of those / their
• तासाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → तासाम्
• Form: स्त्रीलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः बहुवचनम् (Feminine, Genitive, Plural); सम्बन्ध (possessive)

• प्रवरौषधीनाम्: of the best herbs
• प्रवरौषधीनाम्: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: प्रवर + औषधि (प्रातिपदिक-द्वय)
• Form: स्त्रीलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः बहुवचनम् (Feminine, Genitive, Plural); कर्मधारयः (pravarāḥ auṣadhayaḥ = excellent herbs)

• सुप्ताः: asleep
• सुप्ताः: कर्तृविशेषणम् (Qualifier of subject)
• Type: Adjective
• Root: स्वप् (धातु) → सुप्त (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम् (Masculine, Nominative, Plural); क्त-प्रत्ययान्त (past participle used adjectivally)

• निशान्तेषु: at the end of the night / at dawn
• निशान्तेषु: अधिकरण (Locus/Time circumstance)
• Type: Noun
• Root: निशान्त (प्रातिपदिक; निशा + अन्त)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः बहुवचनम् (Neuter, Locative, Plural); अधिकरणम् (locative of time/state)

• इव: as if / like
• इव: सम्बन्ध (Comparative marker)
• Type: Indeclinable
• Root: इव (अव्यय)
• Form: उपमार्थक-अव्ययम् (indeclinable of comparison: like/as if)

• सम्प्रबुद्धाः: fully awakened / roused
• सम्प्रबुद्धाः: कर्तृविशेषणम् (Resultant state of subject)
• Type: Adjective
• Root: प्रबुध् (धातु) + सम् (उपसर्ग) → सम्प्रबुद्ध (कृदन्त, क्त-प्रत्यय)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः बहुवचनम् (Masculine, Nominative, Plural); क्त-प्रत्ययान्त (past participle used adjectivally)

Context

All those Vanara warriors killed were restored with life instantly by the fragrance. Those who were asleep also got up when they became fully awake.

Characters & Entities

• Vānaras

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma is life-affirming and restorative: when a cause is righteous, the narrative emphasizes renewal and protection of the community rather than despair.

What is the narrative situation?

The scent of the supreme herbs restores the Vānara warriors immediately—like sleepers waking at dawn.

Which character virtue is emphasized?

Collective steadfastness—revived warriors return to the struggle for righteousness with renewed strength and unity.