Shloka 21

औषधिपर्वताहरणम् / The Retrieval of the Herb

Bearing Mountain

Devanagari script

विभीषणवचश्श्रुत्वाजाम्बवान्वाक्यमब्रवीत् ।शृणुनैरृतशार्दूलयस्मात् पृच्छामिमारुतिम् ।।6.74.21।।

Transliteration

vibhīṣaṇavacaḥ śrutvā jāmbavān vākyam abravīt |

śṛṇu nairṛtaśārdūla yasmāt pṛcchāmi mārutim ||6.74.21||

Translation

听罢毗毗沙那之言，阇姆婆梵答道：“听着，罗刹中的猛虎——这正是我询问摩鲁提（哈奴曼）的缘由。”

Word by Word

• विभीषणवचः: Vibhishana's words
• विभीषणवचः: सम्बन्ध (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: विभीषण-वचस् (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: क्रियाविशेषण (पूर्वकर्म)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund)

• जाम्बवान्: Jambavan
• जाम्बवान्: कर्ता (Subject)
• Type: Noun
• Root: जाम्बवत् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• वाक्यम्: a statement
• वाक्यम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: वाक्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

• अब्रवीत्: said
• अब्रवीत्: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)
• Form: लङ्-लकार, परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन

• शृणु: listen
• शृणु: सम्बोधन-प्रयुक्त क्रिया (Imperative)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), परस्मैपद, मध्यमपुरुष, एकवचन

• नैरृतशार्दूल: O tiger among Rakshasas
• नैरृतशार्दूल: सम्बोधन (Address)
• Type: Noun
• Root: नैरृत-शार्दूल (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नैरृतानां शार्दूलः)

• यस्मात्: because
• यस्मात्: हेतु (Cause/Reason)
• Type: Indeclinable
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: हेतौ प्रयुक्तं सर्वनाम-रूपम्; पञ्चमी-एकवचन (from which reason = because) अव्ययीभूतप्रयोगः

• पृच्छामि: I ask
• पृच्छामि: क्रिया (Main verb)
• Type: Verb
• Root: प्रच्छ् (धातु)
• Form: लट्-लकार, परस्मैपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

• मारुतिम्: Maruti (Hanuman)
• मारुतिम्: कर्म (Object)
• Type: Noun
• Root: मारुति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन

Context

On hearing Vibheeshana, the tiger among Rakshasas, Jambavan replied, "Listen why I enquired about Maruthi."

Characters & Entities

• Jāmbavān
• Vibhīṣaṇa
• Hanumān (Māruti)

FAQs

What is the core ethical principle (Dharma) in this verse?

Dharma values accountable speech—when questioned, one should explain one’s motives openly and truthfully (satya) to prevent misunderstanding.

What is the narrative situation?

Jāmbavān prepares to justify his special inquiry about Hanumān to Vibhīṣaṇa.

Which character virtue is emphasized?

Respect and transparency—Jāmbavān answers without resentment, addressing Vibhīṣaṇa honorifically while offering reasons.