Shloka 96
कुम्भकर्णवधः
The Slaying of Kumbhakarna
Devanagari script
एकंद्वौत्रीन् बहून् क्रुद्धोवानरान्सहराक्षसैः ।समादायैकहस्तेनप्रचिक्षेपत्वरन्मुखे ।।।।
Transliteration
ekaṁ dvau trīn bahūn kruddho vānarān saha rākṣasaiḥ |
samādāyaika-hastena pracikṣepa tvaran mukhe ||
Translation
他怒不可遏，抓起一个、两个、三个，乃至许多婆那罗战士，连同罗刹一起，用一只手匆匆抛入口中。
Word by Word
एकम्one
एकम्:
कर्म-विशेषण
TypeNoun
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; पुल्लिङ्ग, द्वितीया, एकवचन (वानरान् इत्यस्य विशेषणवत्)
द्वौtwo
द्वौ:
कर्म-विशेषण
TypeNoun
Rootद्वि (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; पुल्लिङ्ग, द्वितीया, द्विवचन
त्रीन्three
त्रीन्:
कर्म-विशेषण
TypeNoun
Rootत्रि (प्रातिपदिक)
Formसंख्यावाचक; पुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
बहून्many
बहून्:
कर्म-विशेषण
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
क्रुद्धःenraged
क्रुद्धः:
कर्ता-विशेषण
TypeAdjective
Root√क्रुध् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वानरान्vanaras
वानरान्:
कर्म
TypeNoun
Rootवानर (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
सहtogether with
सह:
सह-सम्बन्ध
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय (preposition-like; ‘with’)
राक्षसैःrakshasas
राक्षसैः:
सह-सम्बन्ध (Associative)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, तृतीया, बहुवचन
समादायhaving seized/taken up
समादाय:
पूर्वक्रिया
TypeIndeclinable
Rootसम्-आ-√दा (धातु)
Formक्त्वान्त अव्यय (gerund)
एकहस्तेनwith one hand
एकहस्तेन:
करण (Instrument)
TypeNoun
Rootएक-हस्त (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः; पुल्लिङ्ग, तृतीया, एकवचन
प्रचिक्षेपthrew
प्रचिक्षेप:
क्रिया
TypeVerb
Rootप्र-√क्षिप् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
त्वरन्hastening
त्वरन्:
क्रियाविशेषण
TypeIndeclinable
Root√त्वर् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकर्तरि कृदन्त; पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; क्रियाविशेषणवत् (hastening)
मुखेinto the mouth
मुखे:
अधिकरण (Location)
TypeNoun
Rootमुख (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
Context
Taking one, two, three, and many Vanaras along with Rakshasas hastily with one hand he was gulping them.
Characters & Entities
K
KumbhakarṇaV
Vānara warriorsR
RākṣasasFAQs
The verse underscores the ethical collapse that occurs when wrath rules action; Dharma is incompatible with violence driven purely by rage and appetite.
Kumbhakarṇa is physically overpowering fighters, grabbing them effortlessly and devouring them mid-battle.
The implied virtue is courage with discipline; mere strength without restraint becomes monstrous rather than heroic.