Previous Verse
Next Verse

Ramayana — Yuddha Kanda, Sarga 14, Shloka 5

विभीषणोपदेशः

Vibhīṣaṇa’s Counsel to Rāvaṇa and the Rākṣasa Court

नकुम्भकर्णेन्द्रजितौचराजंस्तथामहापार्श्वमहोदरौवा ।निकुम्भकुम्भौचतथाऽतिकायःस्थातुंनशक्तायुधिराघवस्य ।।।।

na kumbhakarṇendrajitau ca rājan tathā mahāpārśvamahodarau vā | nikumbhakumbhau ca tathā ’tikāyaḥ sthātuṃ na śaktā yudhi rāghavasya ||

大王啊,无论是军婆迦尔那、因陀罗吉特,还是摩诃波尔湿婆、摩诃乌陀罗,乃至尼军婆、军婆与阿底迦耶,都无法在战场上抵挡罗伽婆。

not
:
सम्बन्धः (निषेध-सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम् (negative particle)
कुम्भकर्णेन्द्रजितौKumbhakarna and Indrajit
कुम्भकर्णेन्द्रजितौ:
कर्ता (कर्तृपदम्—‘न ... शक्ताः’ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootकुम्भकर्ण + इन्द्रजित् (प्रातिपदिके; नाम्नी)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम् (masculine, nominative, dual)
and
:
सम्बन्धः (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय-अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: and/also)
राजन्O king
राजन्:
सम्बोधनम् (address)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिकम्)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम् (masculine, vocative, singular)
तथाlikewise
तथा:
सम्बन्धः (प्रकार/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्ययम्)
Formअव्ययम्; प्रकार/समुच्चयार्थे (indeclinable; likewise/also)
महापार्श्वमहोदरौMahaparsva and Mahodara
महापार्श्वमहोदरौ:
कर्ता (कर्तृपदम्—‘न ... शक्ताः’ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootमहापार्श्व + महोदर (प्रातिपदिके; नाम्नी)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम् (masculine, nominative, dual)
वाor
वा:
सम्बन्धः (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (विकल्प-अव्यय)
Formविकल्पार्थक-अव्ययम् (disjunctive particle: or)
निकुम्भकुम्भौNikumbha and Kumbha
निकुम्भकुम्भौ:
कर्ता (कर्तृपदम्—‘न ... शक्ताः’ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootनिकुम्भ + कुम्भ (प्रातिपदिके; नाम्नी)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, द्विवचनम् (masculine, nominative, dual)
and
:
सम्बन्धः (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (समुच्चय-अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: and/also)
तथाlikewise
तथा:
सम्बन्धः (प्रकार/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्ययम्)
Formअव्ययम्; प्रकार/समुच्चयार्थे (indeclinable; likewise/also)
अतिकायःAtikaya
अतिकायः:
कर्ता (कर्तृपदम्—‘न ... शक्ताः’ इत्यस्य)
TypeNoun
Rootअतिकाय (प्रातिपदिकम्; नाम)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम् (masculine, nominative, singular)
स्थातुम्to stand (to face)
स्थातुम्:
कर्म/प्रयोजनम् (क्रियार्थक-सम्बन्धः; ‘शक्ताः’ इत्यस्य पूरकः)
TypeVerb
Rootस्था (धातुः) + तुमुन्-प्रत्ययः
Formतुमन्तम् (infinitive); धातुः—स्था (to stand/face)
not
:
सम्बन्धः (निषेध-सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootन (निषेध-अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्ययम् (negative particle)
शक्ताःable, capable
शक्ताः:
कर्तृविशेषणम् (predicate adjective of the subject-group)
TypeAdjective
Rootशक् (धातुः) → शक्त (क्त-प्रत्यय; भूतकृदन्त) / शक्त (प्रातिपदिकम्)
Formक्त-प्रत्ययान्त-भूतकृदन्तम्; पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, बहुवचनम् (past participle used adjectivally; masculine, nominative, plural)
युधिin battle
युधि:
अधिकरणम् (locus: in battle)
TypeNoun
Rootयुध् (प्रातिपदिकम्; ‘युध्/युधि’ युद्ध-अर्थे)
Formस्त्रीलिङ्गः, सप्तमी-विभक्तिः, एकवचनम् (feminine, locative, singular)
राघवस्यof Raghava (Rama)
राघवस्य:
सम्बन्धः (षष्ठी—of Raghava)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिकम्; नाम)
Formपुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम् (masculine, genitive, singular)

"Before the monkeys of mountain like form whose teeth and claws are like weapons reach Lanka, give away Mythili to Rama."

R
Rāvaṇa
R
Rāma (Rāghava)
K
Kumbhakarṇa
I
Indrajit
M
Mahāpārśva
M
Mahodara
N
Nikumbha
A
Atikāya

FAQs

Dharma-aligned counsel requires honesty about capability and consequence; self-deception in leadership leads to collective ruin.

Vibhīṣaṇa enumerates Laṅkā’s champions and asserts they cannot withstand Rāma, urging Rāvaṇa to abandon the wrongful course.

Truthful discernment (viveka) and loyalty to the kingdom’s welfare over factional pride.