Shloka 2
दशरथदर्शनम् — Dasharatha’s Epiphany and Benedictions
Sarga 122
Devanagari script
पुष्कराक्ष महाबाहो महावक्ष परन्तप ।दिष्ट्याकृतमिदंकर्मत्वयाधर्मभृतांवर ।।।।
Transliteration
puṣkarākṣa mahābāho mahāvakṣa parantapa |
diṣṭyā kṛtam idaṃ karma tvayā dharmabhṛtāṃ vara ||
Translation
莲目者啊，大臂者，广胸者，摧敌者——幸而此业由你成就，护持正法之最胜者。
Word by Word
पुष्कराक्षO lotus-eyed one
पुष्कराक्ष:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपुष्कराक्ष (प्रातिपदिक; पुष्कर + अक्ष)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (lotus-eyed)
महाबाहोO mighty-armed one
महाबाहो:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहाबाहु (प्रातिपदिक; महा + बाहु)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (mighty-armed)
महावक्षO broad-chested one
महावक्ष:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहावक्षस् (प्रातिपदिक; महा + वक्षस्)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (broad-chested)
परन्तपO subduer of enemies
परन्तप:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootपरन्तप (प्रातिपदिक; परम् + तप)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; बहुव्रीहि (scorcher of foes)
दिष्ट्याfortunately
दिष्ट्या:
Discourse/Attitude (भाव)
TypeIndeclinable
Rootदिष्टि (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावे प्रयोगः; तृतीया-एकवचनरूपेण निपातवत् (fortunately/by good luck)
कृतम्done
कृतम्:
Predicate (विधेय)
TypeAdjective
Rootकृत (प्रातिपदिक; √कृ (धातु) + क्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (done/performed)
इदम्this
इदम्:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (this)
कर्मdeed
कर्म:
Karta/Phrase-head (वाक्यविषय)
TypeNoun
Rootकर्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन (nom sg)
त्वयाby you
त्वया:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formमध्यमपुरुष-सर्वनाम, तृतीया-विभक्ति, एकवचन (instr sg: by you)
धर्मभृताम्of the upholders of dharma
धर्मभृताम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootधर्मभृत् (प्रातिपदिक; धर्म + भृत्)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (gen pl: of upholders of dharma)
वरO best (one)
वर:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; सम्बोधन (O best)
Context
"O Lotus-eyed, mighty armed, broad-chested, a subduer of enemies, by good luck you have performed this action."
Characters & Entities
R
RāmaFAQs
Upholding dharma through decisive, rightful action; the verse frames success as meaningful when aligned with righteousness.
Daśaratha praises Rāma’s completed undertaking in the aftermath of the war events, affirming his dharmic stature.
Rāma’s strength disciplined by dharma—power used to protect order rather than for personal gain.