Shloka 8
Devanagari script
अथोवाच स काकुत्स्थस्समीपपरिवर्तिनम् ।।।।सौमित्रिंसत्त्वसम्पन्नंलक्ष्मणंशुभलक्षणम् ।
Transliteration
athovāca sa kākutsthaḥ samīpa-parivartinam | saumitriṁ sattva-sampannaṁ lakṣmaṇaṁ śubha-lakṣaṇam || 6.115.8 ||
Translation
于是迦拘特斯塔的后裔对近旁的罗什曼那——娑弥特利——开口说道；他具足坚毅勇气，具诸吉祥之相。
Word by Word
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय (sequence particle)
उवाचspoke
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘said/spoke’
सःhe
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular
काकुत्स्थःKākutstha (Rama)
काकुत्स्थः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकाकुत्स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; Nominative singular (epithet of Rāma)
समीपपरिवर्तिनम्standing/remaining nearby
समीपपरिवर्तिनम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसमीप + परिवर्तिन् (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular qualifying सौमित्रिम्
सौमित्रिम्Saumitri (Lakṣmaṇa)
सौमित्रिम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसौमित्रि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular
सत्त्वसम्पन्नम्endowed with courage/virtue
सत्त्वसम्पन्नम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootसत्त्व + सम्पन्न (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular qualifying लक्ष्मणम्
लक्ष्मणम्Lakṣmaṇa
लक्ष्मणम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootलक्ष्मण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular (apposition to सौमित्रिम्)
शुभलक्षणम्of auspicious marks
शुभलक्षणम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootशुभ + लक्षण (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; Accusative singular qualifying लक्ष्मणम्
Context
And then, Kakuthsa spoke to Saumithri, of auspicious nature and endowed richly with prowess, who stood close by.
Characters & Entities
K
Kākutstha (Rāma)L
Lakṣmaṇa (Saumitrī)FAQs
Dharma of rightful delegation: a righteous leader relies on a capable, virtuous deputy to carry out just governance.
Rama turns to Lakṣmaṇa, who is standing close, preparing to issue an important post-war command regarding Lanka.
Lakṣmaṇa’s sattva (steadfast valor and moral strength) and readiness for duty.