Home›Ramayana›Yuddha Kanda›Sarga 113›Shloka 3
←Previous Verse
Next Verse→

Shloka 3

रावणवधदर्शनम्

Lament of the Rākṣasa Women upon Seeing Rāvaṇa Slain

Devanagari script

उत्तरेणविनिष्क्रम्यद्वारेणसहराक्षसैः ।प्रविश्यायोधनंघोरंविचिन्वन्त्वोहतंपतिम् ।।।।आर्यपुत्रेतिवादिन्योहानाथेति च सर्वशः ।परिपेतुःकबन्धाङ्कांमहींशोणितकर्दमाम् ।।।।

Transliteration

uttareṇa viniṣkramya dvāreṇa saha rākṣasaiḥ | praviśyāyodhanaṃ ghoraṃ vicinvantyo hataṃ patim ||

āryaputreti vādinyo hānātheti ca sarvaśaḥ | paripetuḥ kabandhāṅkāṃ mahīṃ śoṇitakardamām ||

Translation

她们与罗刹们一同从北门出城，踏入那可怖的战场，寻觅被杀的夫君。她们四处呼号：“阿利耶之子啊！”“哀哉，我已无依无护！”在遍地无首躯干、血泥淤染的土地上徘徊。

Word by Word
उत्तरेणby the northern (side)
उत्तरेण:
Karana (करण/Means-route)
TypeAdjective
Rootउत्तर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; दिशावाचक-विशेषण, साधन/मार्गवाचक (by the northern)
विनिष्क्रम्यhaving come out
विनिष्क्रम्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootवि + निष् + क्रम् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)
द्वारेणthrough the gate
द्वारेण:
Karana (करण/Means)
TypeNoun
Rootद्वार (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
सहtogether with
सह:
Sahartha (सहार्थ/Association)
TypeIndeclinable
Rootसह (अव्यय)
Formअव्यय; सहार्थक-उपपद (with)
राक्षसैःwith the rakshasas
राक्षसैः:
Sahartha (सहार्थ)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; सह-उपपदयोगे तृतीया
प्रविश्यhaving entered
प्रविश्य:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeVerb
Rootप्र + विश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund)
आयोधनम्battlefield
आयोधनम्:
Karma (कर्म/Object of entering)
TypeNoun
Rootआयोधन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
घोरम्terrible
घोरम्:
Karma (कर्म) विशेषण
TypeAdjective
Rootघोर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (आयोधनम्)
विचिन्वन्त्यःsearching for
विचिन्वन्त्यः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवि + चि (धातु)
Formशतृ/शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
हतम्slain
हतम्:
Karma (कर्म) विशेषण
TypeAdjective
Rootहन् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (पतिम्)
पतिम्husband
पतिम्:
Karma (कर्म/Object of searching)
TypeNoun
Rootपति (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
आर्यपुत्रेतिsaying 'O noble son!'
आर्यपुत्रेति:
Vacana-marker (उद्धरण/इति)
TypeIndeclinable
Rootआर्यपुत्र (प्रातिपदिक) + इति (अव्यय)
Formइति-समाप्तिसूचक अव्यय; पूर्वपदं सम्बोधनार्थक-शब्दः (vocative sense)
वादिन्यःspeaking, crying out
वादिन्यः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootवद् (धातु)
Formशतृ/शानच्-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
हाalas!
हा:
Bhava (भाव/Interjection)
TypeIndeclinable
Rootहा (अव्यय)
Formअव्यय; विस्मय/शोकसूचक-निपात (interjection)
नाथेतिsaying 'O lord/husband!'
नाथेति:
Vacana-marker (उद्धरण/इति)
TypeIndeclinable
Rootनाथ (प्रातिपदिक) + इति (अव्यय)
Formइति-समाप्तिसूचक अव्यय; पूर्वपदं सम्बोधनार्थक-शब्दः
चand
च:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक
सर्वशःeverywhere
सर्वशः:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वशस् (अव्यय-प्रातिपदिक)
Formअव्यय; क्रियाविशेषण (everywhere, in all ways)
परिपेतुःwent about, wandered
परिपेतुः:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootपरि + पत् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष, बहुवचन; परस्मैपद
कबन्धाङ्काम्strewn/marked with headless trunks
कबन्धाङ्काम्:
Karma (कर्म) विशेषण
TypeAdjective
Rootकबन्ध-अङ्क (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुष: कबन्धानाम् अङ्कः (lap/embrace/mark of trunks) इति; विशेषणम् (महीम्)
महीम्the ground, earth
महीम्:
Karma (कर्म/Object of wandering over)
TypeNoun
Rootमही (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
शोणितकर्दमाम्miry with blood
शोणितकर्दमाम्:
Karma (कर्म) विशेषण
TypeAdjective
Rootशोणित-कर्दम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुष: शोणितस्य कर्दमः (mud of blood) / रक्तकर्दमयुक्ताम्; विशेषणम् (महीम्)
Context

The Rakshasa women along with Rakshasas came out of the north gate and entered the battlefield screaming 'O son', 'O husband' and crying, seeing the trunks soaked in blood and mud on the ground and went about all over.

Characters & Entities
N
Northern gate (uttara-dvāra)
R
Rākṣasas
R
Rākṣasa women
B
Battlefield (āyodhana)

FAQs

The verse highlights the human cost of adharma-driven conflict: even those not leading the wrongdoing bear devastating consequences.

The rākṣasa women emerge from Laṅkā and enter the battlefield to find their dead, crying in despair amid gruesome sights.

Not a single hero’s virtue, but the epic’s ethical realism: it compels empathy and reflection on responsibility and collateral suffering.

←Previous Verse
Next Verse→