Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

लङ्काप्रवेशः

Hanuman’s Stealth Entry and Survey of Lanka

दीक्षितान् जटिलान् मुण्डान् गोजिनाम्बरवाससः।दर्भमुष्टिप्रहरणानग्निकुण्डायुघांस्तथा।।।।कूटमुद्गरपाणींश्च दण्डायुधधरानपि।एकाक्षानेककर्णांश्च लम्बोदरपयोधरान्।।।।करालान् भुग्नवक्त्रांश्च विकटान् वामनांस्तथा।धन्विनः खङ्गिनश्चैव शतघ्नीमुसलायुधान्।।।।परिघोत्तमहस्तांश्च विचित्रकवचोज्ज्वलान्।नातिस्थूलान्नातिकृशान्नातिदीर्घातिह्रस्वकान्।।।।नातिगौरान्नातिकृष्णान्नातिकुब्जान्न वामनान्।विरूपान् बहुरूपांश्च सुरूपांश्च सुवर्चसः।।।ध्वजीन् पताकिनश्चैव ददर्श विविधायुधान्।

dīkṣitān jaṭilān muṇḍān gojināmbaravāsasaḥ |

darbhamuṣṭipraharaṇān agnikuṇḍāyudhāṃs tathā ||5.4.15||

kūṭamudgarapāṇīṃś ca daṇḍāyudhadharān api |

ekākṣān ekakarṇāṃś ca lambodarapayodharān ||5.4.16||

karālān bhugnavaktrāṃś ca vikaṭān vāmanāṃs tathā |

dhanvinaḥ khaṅginaś caiva śataghnīmusalāyudhān ||5.4.17||

parighottamahastāṃś ca vicitrakavacojjvalān |

nātisthūlān nātikṛśān nātidīrghātihrasvakān ||5.4.18||

nātigaurān nātikṛṣṇān nātikubjān na vāmanān |

virūpān bahurūpāṃś ca surūpāṃś ca suvarcasaḥ ||5.4.19||

dhvajīn patākinaś caiva dadarśa vividhāyudhān |

他看见种种罗刹:有的受戒行仪,有的披散结发,有的剃首,有的身披牛皮;有的以一把达婆草为兵器,有的竟将火祭之具当作武器。又见有人手执铁槌,有人持杖为械;有的独眼或独耳,有的腹与胸垂坠;有的狰狞可怖,有的面容扭曲,有的形体怪异,有的矮小侏儒。又见弓手与剑士,以及持重棍与投掷兵器者;有人双手如铁杠,身披奇异甲胄而熠熠生辉。又见其形体不甚肥亦不甚瘦,不甚高亦不甚矮,不甚白亦不甚黑,不驼背亦不畸短:或丑陋,或多形多貌,或端正光耀;皆持幡旗旌帜,备具诸般兵刃。

śakti-vṛkṣa-āyudhānarmed with spears and trees
śakti-vṛkṣa-āyudhān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootśakti (प्रातिपदिक) + vṛkṣa (प्रातिपदिक) + āyudha (प्रातिपदिक)
Formद्वन्द्व (śakti + vṛkṣa) + तत्पुरुष with āyudha: 'śaktivṛkṣau āyudhe yeṣām'; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
evaindeed
eva:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
paṭṭisa-āśani-dhāriṇaḥbearing spears and thunderbolt-like weapons
paṭṭisa-āśani-dhāriṇaḥ:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootpaṭṭisa (प्रातिपदिक) + āśani (प्रातिपदिक) + dhārin (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formद्वन्द्व (paṭṭisa + āśani) + बहुव्रीहि/तत्पुरुष-प्राय with dhārin: 'paṭṭisāśanī dhārayanti' = bearing spears and thunderbolt-like weapons; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (epic usage; -iṇaḥ for acc.pl.)
kṣepaṇī-pāśa-hastānwith slings and nooses in hand
kṣepaṇī-pāśa-hastān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootkṣepaṇī (प्रातिपदिक) + pāśa (प्रातिपदिक) + hasta (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: 'kṣepaṇīpāśau hastayoḥ yasya' = having slings/throwing-ropes in hand; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
dadarśasaw
dadarśa:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootdṛś (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
saḥhe
saḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Roottad (प्रातिपदिक)
Formसर्वनाम, पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
mahā-kapiḥthe great monkey (Hanuman)
mahā-kapiḥ:
Kartā (कर्ता)
TypeNoun
Rootmahā (प्रातिपदिक) + kapi (प्रातिपदिक)
Formकर्मधारय: 'mahān kapiḥ' = great monkey; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
sragviṇaḥgarlanded
sragviṇaḥ:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootsragvin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (epic usage)
tuand/but
tu:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formअव्यय; विरोध/विशेष (but/indeed)
anuliptānsmeared/anointed
anuliptān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootanu-lipta (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formकृदन्त (क्त, past participle) from lip (to smear) with anu-; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
vara-ābharaṇa-bhūṣitānadorned with fine ornaments
vara-ābharaṇa-bhūṣitān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvara (प्रातिपदिक) + ābharaṇa (प्रातिपदिक) + bhūṣita (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formतत्पुरुष: 'varaiḥ ābharaṇaiḥ bhūṣitān' = adorned with excellent ornaments; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
nānā-veṣa-samāyuktānwearing various attires
nānā-veṣa-samāyuktān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootnānā (अव्यय/प्रातिपदिक) + veṣa (प्रातिपदिक) + samāyukta (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formतत्पुरुष: 'nānāveṣaiḥ samāyuktān' = equipped with various disguises/attires; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
yathā-svaira-gatānmoving about at will
yathā-svaira-gatān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootyathā (अव्यय) + svaira (प्रातिपदिक) + gata (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formअव्ययीभाव: 'yathā svairam' = as they please; with gata = gone/moving; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
bahūnmany
bahūn:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootbahu (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
tīkṣṇa-śūla-dharānbearing sharp tridents
tīkṣṇa-śūla-dharān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Roottīkṣṇa (प्रातिपदिक) + śūla (प्रातिपदिक) + dhara (प्रातिपदिक/कृदन्त)
Formतत्पुरुष: 'tīkṣṇaśūlaṃ dharanti' = bearing sharp tridents/spears; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
evaindeed
eva:
Emphasis (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण
vajriṇaḥthunderbolt-armed
vajriṇaḥ:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootvajrin (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन (epic usage)
caand
ca:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चय
mahā-balānvery strong
mahā-balān:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootmahā (प्रातिपदिक) + bala (प्रातिपदिक)
Formबहुव्रीहि: 'mahān balaṃ yasya' = very strong; पुंलिङ्ग, द्वितीया, बहुवचन

He observed large contingents of demons lining the highway and spies of Ravana stationed in the middle of the city.

H
Hanumān
R
Rākṣasas
D
darbha grass
A
agnikuṇḍa (fire-altar/sacrificial apparatus)
B
banners (dhvaja)
F
flags (patākā)

FAQs

The verse implicitly contrasts outer marks (rites, ascetic signs, sacred implements) with inner conduct: dharma is not costume or ritual display, but righteous orientation—here, sacred objects are even turned into weapons.

While scouting Laṅkā, Hanumān catalogs the city’s defenders—an intimidating, varied array of armed Rākṣasas—assessing the threat landscape for the rescue mission.

Alertness and analytical perception: Hanumān carefully notes details of opponents (weapons, formations, physiques), showing disciplined intelligence in service of a dharmic aim.