HomeRamayanaBala KandaSarga 65Shloka 8
Previous Verse
Next Verse

Shloka 8

विश्वामित्रस्य ब्राह्मर्षित्वप्राप्तिः

Viśvāmitra Attains Brahmarṣi Status

तस्यानुच्छ्वसमानस्य मूर्ध्नि धूमो व्यजायत।त्रैलोक्यं येन सम्भ्रान्तमादीपितमिवाभवत्।।।।

tasyānucchvasamānasya mūrdhni dhūmo vyajāyata |

trailokyaṃ yena sambhrāntam ādīpitam ivābhavat ||

当他屏住呼吸时,烟从头顶升起;因那烟气,三界惊惶不安,仿佛被点燃而燃烧。

बहुभिःby many
बहुभिः:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootबहु (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (करण), बहुवचन; विशेषण (qualifying कारणैः)
कारणैःby reasons/causes
कारणैः:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन
देवO god/lord
देव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
विश्वामित्रःViśvāmitra
विश्वामित्रः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootविश्वामित्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन
महामुनिःgreat sage
महामुनिः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहामुनि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), एकवचन; कर्मधारय-समास
लोभितःtempted
लोभितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootलोभित (प्रातिपदिक) < लुभ् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (having been tempted)
क्रोधितःangered
क्रोधितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootक्रोधित (प्रातिपदिक) < क्रुध् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (angered)
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction: and)
एवindeed
एव:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; अवधारण (indeed)
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
अभिवर्धतेgrows/increases
अभिवर्धते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअभि-वृध् (धातु)
Formलट् (वर्तमान/Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद

While his breath, was suspended, smoke emanated from his head which frightened the three worlds. It appeared as though they were on fire.

V
Viśvāmitra
T
Trailokya (three worlds)

FAQs

The verse highlights how inner discipline (tapas grounded in dharma) has cosmic consequences; spiritual power is not mere display but a force that can destabilize the world if not aligned with righteous purpose.

During Viśvāmitra’s breath-suspending austerity, smoke rises from his head, and the three worlds react in fear.

Extreme self-control and perseverance—the ability to sustain severe austerity without wavering.