HomeRamayanaBala KandaSarga 65Shloka 7
Previous Verse
Next Verse

Shloka 7

विश्वामित्रस्य ब्राह्मर्षित्वप्राप्तिः

Viśvāmitra Attains Brahmarṣi Status

तस्मै दत्वा तदा सिद्धं सर्वं विप्राय निश्चित:।निश्शेषितेऽन्ने भगवानभुक्तैव महातपा:।।1.65.6।।न किञ्चिदवदद्विप्रं मौनव्रतमुपस्थित:।अथ वर्षसहस्रं वै नोच्छ्वसन्मुनिपुङ्गव:।।1.65.7।।

tasmai datvā tadā siddhaṃ sarvaṃ viprāya niścitaḥ |

niḥśeṣite 'nne bhagavān abhuktaiva mahātapāḥ || (1.65.6)

na kiñcid avadad vipraṃ maunavratam upasthitaḥ |

atha varṣasahasraṃ vai nocchvasan munipuṅgavaḥ || (1.65.7)

他下定决心,将一切熟食尽施与那婆罗门;食物被吃尽后,大苦行者仍无所食。守持默誓,他一言不发,继而又修千年苦行,屏息不出。

ततःthereupon
ततः:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/अनन्तर (then/thereupon)
देवाःgods
देवाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन
सगन्धर्वाःalong with Gandharvas
सगन्धर्वाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootसगन्धर्व (प्रातिपदिक) = स + गन्धर्व
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष-समास (together with Gandharvas)
पन्नगोरगराक्षसाःserpents and rākṣasas
पन्नगोरगराक्षसाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootपन्नग + उरग + राक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (कर्ता), बहुवचन; द्वन्द्व-समास (pannagas, uragas, and rākṣasas)
मोहिताःbewildered
मोहिताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमोहित (प्रातिपदिक) < मुह् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त; पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (bewildered)
तेजसाby (his) radiance/power
तेजसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन
तपसाby austerity
तपसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (करण), एकवचन
मन्दरश्मयःwith dimmed splendour
मन्दरश्मयः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootमन्दरश्मि (प्रातिपदिक) = मन्द + रश्मि
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मधारय-समास; विशेषण (having dim rays/glory)
कश्मलोपहताःafflicted by anguish
कश्मलोपहताः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootकश्मलोपहत (प्रातिपदिक) = कश्मल + उपहत
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; तत्पुरुष-समास; विशेषण (struck by distress)
सर्वेall
सर्वे:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण
पितामहम्Pitāmaha (Brahmā)
पितामहम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootपितामह (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन; ‘to Pitāmaha (Brahmā)’ as addressee-object of speech
अथthen
अथ:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअथ (अव्यय)
Formअव्यय; अनुक्रमसूचक
अब्रुवन्spoke/said
अब्रुवन्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

This mighty, adorable ascetic having adopted a vow of silence decided to give all the cooked rice to the Brahmin. The brahmin finished all the rice. Viswamitra went without food but did not utter a single word to the brahmin. Thereafter the distinguished ascetic practised austerities for another period of thousand years, his breath suspended.

V
Viśvāmitra
B
Brāhmaṇa (disguise)
I
Indra (implied)

FAQs

Dharma is shown as non-reactive righteousness: giving is completed fully, and speech is restrained so that tapas is not broken by resentment.

A restatement of Viśvāmitra’s complete gift, hunger, silence, and continued austerity with suspended breath.

Ahiṃsā through speech-control (vāg-dama): refusing to harm with words even when wronged or tested.