HomeRamayanaBala KandaSarga 65Shloka 29
Previous Verse
Next Verse

Shloka 29

विश्वामित्रस्य ब्राह्मर्षित्वप्राप्तिः

Viśvāmitra Attains Brahmarṣi Status

एवमुक्त्वा महातेजा विरराम द्विजोत्तम:।।।।शतानन्दवच: श्रुत्वा रामलक्ष्मणसन्निधौ।जनक: प्राञ्जलिर्वाक्यमुवाच कुशिकात्मजम्।।।।

evam uktvā mahātejā virarāma dvijottamaḥ ||

如是言毕,那位光辉炽盛、二次生者中最胜者,便默然止语。

एवम्thus
एवम्:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषणम्)
TypeIndeclinable
Rootएवम् (अव्यय)
Formअव्यय (adverb): ‘thus’
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषणम्)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having spoken’
महातेजाःthe very radiant one
महातेजाः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमहातेजस् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; बहुव्रीहिः: महत् तेजः यस्य सः
विररामbecame silent
विरराम:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवि-रम् (धातु)
Formलिट् (Perfect), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘ceased/became silent’
द्विजोत्तमःbest of the twice-born (brāhmaṇas)
द्विजोत्तमः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज-उत्तम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: द्विजानाम् उत्तमः
शतानन्दवचःŚatānanda's words
शतानन्दवचः:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootशतानन्द-वचस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: शतानन्दस्य वचः
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya-viseshana (क्रियाविशेषणम्)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वान्त अव्ययकृदन्त (gerund): ‘having heard’
रामलक्ष्मणसन्निधौin the presence of Rāma and Lakṣmaṇa
रामलक्ष्मणसन्निधौ:
Adhikarana (अधिकरण/सप्तमी)
TypeNoun
Rootराम-लक्ष्मण-सन्निधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (locative), एकवचन; बहुपद-तत्पुरुषः: रामलक्ष्मणयोः सन्निधौ (in the presence of Rāma and Lakṣmaṇa)
जनकःJanaka
जनकः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootजनक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्राञ्जलिःwith folded palms
प्राञ्जलिः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootप्राञ्जलि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषण: ‘with folded hands’
वाक्यम्words / a statement
वाक्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवाक्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट् (Perfect), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; ‘said’
कुशिकात्मजम्to the son of Kuśika (Viśvāmitra)
कुशिकात्मजम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकुशिक-आत्मज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः: कुशिकस्य आत्मजः (son of Kuśika)

After completion of a thousand years the great ascetic became a piece of wood. In spite of many impediments, he was unshaken, anger did not enter into his mind. O Rama! with firm determination he practised austerities.

Ś
Śatānanda (implied as dvijottama)
J
Janaka
R
Rāma
L
Lakṣmaṇa

FAQs

Dharma in discourse includes restraint and order: knowing when to conclude speech, allowing others—especially hosts and elders—to respond appropriately.

Śatānanda finishes narrating Viśvāmitra’s deeds and falls silent, creating space for Janaka to speak.

Measured speech and decorum (maryādā) associated with a learned brāhmaṇa—speaking fully, then pausing with restraint.