HomeRamayanaBala KandaSarga 65Shloka 18
Previous Verse
Next Verse

Shloka 18

विश्वामित्रस्य ब्राह्मर्षित्वप्राप्तिः

Viśvāmitra Attains Brahmarṣi Status

ततस्सुरगणास्सर्वे पितामहपुरोगमा:।विश्वामित्रं महात्मानं मधुरं वाक्यमब्रुवन्।।।।

tataḥ suragaṇāḥ sarve pitāmaha-purogamāḥ | viśvāmitraṃ mahātmānaṃ madhuraṃ vākyam abruvan ||

随后,诸天神众以毗多摩诃(梵天)为首,以柔和甘美之言向大心的毗湿瓦密多致语。

brahmarṣeO Brahmarṣi
brahmarṣe:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootbrahmarṣi (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन
svāgatamwelcome
svāgatam:
Kriya-artha (क्रियार्थः)
TypeNoun
Rootsvāgata (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; आशीर्वाद-वाक्ये विधेयपदम्
teto you
te:
Sampradana (सम्प्रदान)
TypeNoun
Roottvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी/चतुर्थी (6th/4th), एकवचन; here as चतुर्थी-सम्प्रदान (to you)
astumay it be
astu:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस् धातु)
Formलोट् (imperative/benedictive sense), परस्मैपद, प्रथमपुरुष (3rd), एकवचन
tapasāby austerity
tapasā:
Hetu (हेतुः)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
smaindeed (particle)
sma:
Sambandha (सम्बन्धः)
TypeIndeclinable
Rootsma (अव्यय)
Formस्म-निपात (particle indicating past/emphasis)
sutoṣitāḥwell-pleased
sutoṣitāḥ:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootsu-tūṣ (सुतूष्/तुष् धातु) + kta (क्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त, पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), बहुवचन; कर्तृवाचक-विशेषणम् (qualifies implied ‘vayam’)
brāhmaṇyambrahminhood
brāhmaṇyam:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootbrāhmaṇya (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन
tapasaḥof austerity
tapasaḥ:
Shashthi-Sambandha (षष्ठी-सम्बन्धः)
TypeNoun
Roottapas (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6th/genitive), एकवचन
ugreṇaby intense (austerity)
ugreṇa:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootugra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसक/पुंलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; विशेषणम् (qualifies tapasā understood)
prāptavān(you) have attained
prāptavān:
Karta (कर्ता)
TypeVerb
Rootpra-āp (प्राप्/आप् धातु) + kta-vat (क्तवत्)
Formक्तवत्-प्रत्ययान्त कृदन्त (perfect participle, active), पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; परिप्रश्नार्थे/विधेयवत् = ‘having attained’
asiare (you are)
asi:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootas (अस् धातु)
Formलट् (present), परस्मैपद, मध्यमपुरुष (2nd), एकवचन; सहायक-क्रिया (auxiliary with prāptavān)
kauśikaO Kauśika
kauśika:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootkauśika (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन

Thereafter, with Brahma in the forefront, the gods spoke to Viswamitra in pleasing words:

B
Brahma (Pitāmaha)
D
Devas (suragaṇa)
V
Vishvamitra

FAQs

Dharma supports respectful dialogue: even when afraid of consequences, one should approach a powerful ascetic with humility and truthful, conciliatory speech.

Brahmā leads the gods to Viśvāmitra to pacify him through courteous speech.

Courtesy and diplomacy—soft speech used to restore harmony.