HomeRamayanaBala KandaSarga 56Shloka 15
Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

बालकाण्ड ५६: विश्वामित्र–वसिष्ठ अस्त्रसंघर्षः

Visvamitra and Vasistha: Contest of Divine Weapons

तदस्त्रमुद्यतं दृष्ट्वा देवास्साग्निपुरोगमा:।।1.56.14।।देवर्षयश्च सम्भ्रान्तागन्धर्वास्समहोरगा:।त्रैलोक्यमासीत्सन्तप्तं ब्रह्मास्त्रे समुदीरिते।।1.56.15।

trailokyam āsīt santaptaṃ brahmāstre samudīrite || 1.56.15 ||

当“梵天神箭(Brahmāstra)”被释放之时,三界尽皆灼热,苦痛如焚。

तत्that
तत्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (अस्त्रम्)
अपिalso
अपि:
None (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-अर्थक अव्यय (also/even)
अस्त्रम्weapon
अस्त्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootअस्त्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
महाघोरम्very dreadful
महाघोरम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootमहा + घोर (प्रातिपदिक-द्वय)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय; विशेषणम् (अस्त्रम्)
ब्रह्मम्Brahmā's
ब्रह्मम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootब्रह्मन् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; विशेषणम् (अस्त्रम्): 'Brahmā-related'
ब्राह्मेणwith brahmic
ब्राह्मेण:
Karana (करण)
TypeAdjective
Rootब्राह्म (प्रातिपदिक; ब्रह्मन्-सम्बन्धी)
Formनपुंसकलिङ्ग (or पुंलिङ्ग as 'brahmic' depending on context), तृतीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (तेजसा)
तेजसाby energy/splendour
तेजसा:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootतेजस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
वसिष्ठःVasiṣṭha
वसिष्ठः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootवसिष्ठ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ग्रसतेswallows
ग्रसते:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootग्रस् (धातु)
Formलट्-लकार, प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
सर्वम्everything/entirely
सर्वम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootसर्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मरूपेण
ब्रह्मदण्डेनwith the Brahmā-staff
ब्रह्मदण्डेन:
Karana (करण)
TypeNoun
Rootब्रह्म + दण्ड (प्रातिपदिक-द्वय)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष ('Brahmā's staff')
राघवO Rāghava (Rāma)
राघव:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराघव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

O Descendant of Raghu! Vasishta who possessed the energy of Brahma swallowed that very dreadful Brahmastra entirely with the help of Brahmadanda.

B
Brahmāstra
T
Trailokya (three worlds)

FAQs

Dharma demands proportionality: actions that harm the entire world-order are inherently suspect unless compelled by the highest necessity; the verse foregrounds collective suffering as an ethical warning.

The Brahmāstra is actually discharged, and its cosmic heat/terror spreads across all realms.

The implied virtue is responsibility—true greatness is the capacity to refrain from world-harming force.