HomeRamayanaBala KandaSarga 29Shloka 15
Previous Verse
Next Verse

Shloka 15

सिद्धाश्रम-प्रसङ्गः

Siddhashrama and the Vāmana Narrative

तच्छ्रुत्वा वचनं तस्य मारीच: कश्यपोऽब्रवीत्।अदित्या देवतानां च मम चैवानुयाचत:।।1.29.15।।वरं वरद सुप्रीतो दातुमर्हसि सुव्रत।

tac chrutvā vacanaṃ tasya mārīcaḥ kaśyapo ’bravīt | adityā devatānāṃ ca mama caivānuyācataḥ || 1.29.15 || varaṃ varada suprīto dātum arhasi suvrata |

听闻他的话,出自摩利支(Marīci)一系的迦叶波答道:“赐愿者啊,持戒坚固者啊,请垂慈赐下一愿——为阿底提(Aditi)、为诸天众神,也为我自己所祈求。”

तत्that
तत्:
Visheshana (विशेषण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम; वचनम् इत्यस्य विशेषणवत्
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Purvakala-kriya (पूर्वकाल-क्रिया)
TypeVerb
Rootश्रु (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त अव्ययभाव (gerund); अर्थः: having heard
वचनम्words/speech
वचनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवचन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
मारीचःMārīca (descendant of Marīci)
मारीचः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootमारीच (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; कश्यपस्य विशेषण-रूपेण (patronymic epithet)
कश्यपःKaśyapa
कश्यपः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootकश्यप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्
अब्रवीत्spoke
अब्रवीत्:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलङ्-लकारः (Imperfect/Past), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
अदित्याwith Aditi / at Aditi's (request)
अदित्या:
Sahakari (सहकारी)
TypeNoun
Rootअदिति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, तृतीया-विभक्तिः, एकवचनम्; सह-भावे (with/at the request of)
देवतानाम्of the gods
देवतानाम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootदेवता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), बहुवचनम्
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम् (conjunction)
ममof me
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम
and
:
Samuccaya (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्ययम्
एवindeed/also
एव:
Avadharana (अवधारण)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्ययम् (emphatic particle)
अनुयाचतः(of him) who was entreating
अनुयाचतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeVerb
Rootअनु + याच् (धातु)
Formशतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकाले कृदन्त (present participle); पुंलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः, एकवचनम्; तस्य (कश्यपस्य) विशेषणम्; अर्थः: while requesting/entreating
वरम्a boon
वरम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्
वरदO boon-giver
वरद:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootवरद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्
सुप्रीतःwell-pleased
सुप्रीतः:
Visheshana (विशेषण)
TypeAdjective
Rootसु + प्री (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुंलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; (त्वम् implied)
दातुम्to give
दातुम्:
Prayojana (प्रयोजन/उद्देश्य)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive); अर्थः: to give
अर्हसिyou ought/are fit
अर्हसि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअर्ह् (धातु)
Formलट्-लकारः, मध्यमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्
सुव्रतO man of excellent vows
सुव्रत:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसु + व्रत (प्रातिपदिक)
Formसमासः: सुन्दरं व्रतं यस्य/सुव्रतः इति कर्मधारय-बहुव्रीह्यर्थः; अत्र सम्बोधन-विभक्तिः, एकवचनम्

"O Sinless Lord, Be born son to Aditi and to me, O Destroyer of asuras, be the younger brother to Indra. You can help these sorrow-stricken devatas.

K
Kāśyapa
M
Marīci
V
Viṣṇu
A
Aditi
D
Devatāḥ (the gods)

FAQs

Dharma includes selfless advocacy: Kāśyapa uses earned spiritual merit not merely for himself but for the welfare of others (Aditi and the gods).

Invited to choose a boon, Kāśyapa petitions Viṣṇu on behalf of Aditi and the distressed gods.

Altruism and responsibility: directing personal spiritual attainment toward collective well-being.