HomeRamayanaBala KandaSarga 20Shloka 23
Previous Verse
Next Verse

Shloka 23

राज्ञः शङ्का

प्रत्याख्यानम् (Daśaratha’s Objections to Sending Rāma) — Bala Kanda, Sarga 20

स हि वीर्यवतां वीर्यमादत्ते युधि राक्षस:।तेन चाहं न शक्तोऽस्मि संयोद्धुं तस्य वा बलै:।।।।सबलो वा मुनिश्रेष्ठ सहितो वा ममात्मजै:।

sa hi vīryavatāṁ vīryam ādatte yudhi rākṣasaḥ | tena cāhaṁ na śakto 'smi saṁyoddhuṁ tasya vā balaiḥ | sabalo vā muniśreṣṭha sahito vā mamātmajaiḥ |

因为那罗刹在战斗中会夺去勇士的威力。故而,噢诸仙之最,我无力与他或其军势交战——无论我率军而往,或甚至与我的儿子们同去。

सःhe/that
सः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
हिindeed/for
हि:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle): emphasis/causal 'indeed/for'
वीर्यवताम्of the mighty/valiant
वीर्यवताम्:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवीर्यवत् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, षष्ठी (Genitive), बहुवचन
वीर्यम्prowess/strength
वीर्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootवीर्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
आदत्तेtakes away/seizes
आदत्ते:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootआ + दा (धातु)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, आत्मनेपद
युधिin battle
युधि:
Adhikaraṇa (अधिकरण)
TypeNoun
Rootयुध् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
राक्षसःthe rākṣasa
राक्षसः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootराक्षस (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
तेनby him/therefore
तेन:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया (Instrumental/करण), एकवचन
and
:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय (conjunction)
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा, एकवचन
not
:
Nishedha (निषेध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेध
शक्तःable
शक्तः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootशक्त (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'अहम्' इत्यस्य विशेषणम्
अस्मिam
अस्मि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलट् (Present), उत्तमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद
संयोद्धुम्to fight
संयोद्धुम्:
Karma (कर्म)
TypeVerb
Rootसम् + युध् (धातु)
Formतुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), अर्थः: 'to fight/engage in battle'
तस्यof him
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प (disjunctive particle): 'or'
बलैःwith forces/strengths
बलैः:
Karaṇa (करण)
TypeNoun
Rootबल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन
सबलःwith (my) forces
सबलः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootस + बल (प्रातिपदिक)
Formसमासः (उपपद/तत्पुरुष-प्रायः): 'बलसहितः' (with forces); पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'अहम्' इत्यस्य विशेषणम्
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प
मुनिश्रेष्ठO best of sages
मुनिश्रेष्ठ:
Sambodhana (सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमुनि + श्रेष्ठ (प्रातिपदिके)
Formसमासः: 'मुनीनां श्रेष्ठः' (best of sages); पुल्लिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
सहितःaccompanied
सहितः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootसहित (प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (PPP; √सह/सह्), पुल्लिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; 'अहम्' इत्यस्य विशेषणम्
वाor
वा:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्प
ममmy
मम:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन
आत्मजैःwith (my) sons
आत्मजैः:
Sahakāraka (सह/साकं)
TypeNoun
Rootआत्मज (प्रातिपदिक)
Formसमासः: आत्मज = 'आत्मनः जायते' (son; upapada tatpuruṣa); पुल्लिङ्ग, तृतीया (Instrumental), बहुवचन

That rakshasa pulls out warriors' prowess in the battle. O foremost of ascetics! Either with forces or with my sons it is not possible for me to engage him or his forces in battle.

D
Daśaratha
V
Viśvāmitra
R
Rāvaṇa (as the rākṣasa in context)
D
Daśaratha’s sons (Rāma and brothers, implied)

FAQs

Dharma includes recognizing when ordinary force is inadequate and seeking the right means (often spiritual or divinely guided) rather than sacrificing people in unwinnable conflict.

Daśaratha stresses the extraordinary nature of the enemy, claiming even armies and princes together would be ineffective.

Responsibility in leadership—he refuses to risk mass loss for pride.