Shloka 55
पुत्रजन्मोत्सवः — Birth of the Princes and Viśvāmitra’s Arrival
Bālakāṇḍa 18
Devanagari script
ब्रूहि यत्प्रार्थितं तुभ्यं कार्यमागमनं प्रति।इच्छाम्यनुगृहीतोऽहं त्वदर्थपरिवृद्धये।।।।
Transliteration
brūhi yat prārthitaṃ tubhyaṃ kāryam āgamanaṃ prati | icchāmy anugṛhīto 'haṃ tvadarthaparivṛddhaye ||
Translation
请告诉我你来此所求为何事。蒙你垂恩，我愿助你成就所愿、圆满其志。
Word by Word
ब्रूहिtell (me)
ब्रूहि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootब्रू (धातु)
Formलोट् (Imperative/आज्ञार्थ), मध्यमपुरुष (2nd person), एकवचन (singular), परस्मैपद
यत्which/that
यत्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग (neuter), प्रथमा/द्वितीया (Nom/Acc), एकवचन (singular); सम्बन्धसूचक (relative pronoun)
प्रार्थितम्requested/asked for
प्रार्थितम्:
Karma (कर्म)
TypeAdjective
Rootप्रार्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक; प्र+अर्थ्/अर्थय्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'यत्' इत्यस्य विशेषणम्
तुभ्यम्to you
तुभ्यम्:
Sampradāna (सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formचतुर्थी (Dative/सम्प्रदान), एकवचन (singular)
कार्यम्task/purpose
कार्यम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootकार्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; 'यत्' इत्यस्य विशेष्य/अपेक्षितार्थः
आगमनम्coming/arrival
आगमनम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootआगमन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (Accusative/कर्म), एकवचन; 'प्रति' इत्यनेन सह (towards/with regard to)
प्रतिtowards/with regard to
प्रति:
Sambandha (सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (preposition-like indeclinable): 'towards/with regard to'
इच्छामिI desire/wish
इच्छामि:
Kriyā (क्रिया)
TypeVerb
Rootइष् (धातु)
Formलट् (Present/वर्तमान), उत्तमपुरुष (1st person), एकवचन, परस्मैपद
अनुगृहीतःfavoured/graced
अनुगृहीतः:
Karta (कर्ता)
TypeAdjective
Rootअनुगृहीत (कृदन्त-प्रातिपदिक; अनु+ग्रह्)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle), पुल्लिङ्ग (masculine), प्रथमा (Nominative), एकवचन; 'अहम्' इत्यस्य विशेषणम्
अहम्I
अहम्:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formप्रथमा (Nominative/कर्ता), एकवचन
त्वदर्थपरिवृद्धयेfor the increase/fulfilment of your purpose
त्वदर्थपरिवृद्धये:
Prayojana (प्रयोजन/हेतु)
TypeNoun
Rootत्वद् + अर्थ + परिवृद्धि (प्रातिपदिकानि)
Formसमासः: त्वदर्थपरिवृद्धि = 'त्वदर्थस्य परिवृद्धिः' (genitive tatpuruṣa); स्त्रीलिङ्ग (feminine), चतुर्थी (Dative/सम्प्रदान), एकवचन; प्रयोजनार्थे (for the sake of)
Context
Be pleased to tell me the purpose of your visit. I desire to be given the privilege ofdoing service to achieve your object.
Characters & Entities
D
DaśarathaV
ViśvāmitraFAQs
A ruler’s dharma includes active support of righteous missions; Daśaratha frames service to a sage’s dharmic goal as a privilege.
Daśaratha invites Viśvāmitra to state the reason for his visit and offers assistance.
Eagerness to serve and moral responsibility—Daśaratha offers help without bargaining.