Shloka 22
ऋश्यशृङ्ग-आनयनम्
Bringing Ṛśyaśṛṅga to Aṅga and His Marriage to Śāntā
Devanagari script
आपृच्छ्य च तदा विप्रं व्रतचर्यां निवेद्य च।गच्छन्ति स्मापदेशात्ता भीतास्तस्य पितुस्स्त्रिय:।।।।
Transliteration
āpṛcchya ca tadā vipraṃ vratacaryāṃ nivedya ca |
gacchanti smāpadeśāt tā bhītās tasya pituḥ striyaḥ ||
Translation
随后，她们向婆罗门辞别，并以遵守誓戒为托辞；那些女子因惧其父而离去。
Word by Word
आपृच्छ्यhaving taken leave
आपृच्छ्य:
Kriya (क्रिया-अनुबन्ध)
TypeVerb
Rootआ-प्रच्छ् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive), अव्यय
चand
च:
None (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
तदाthen
तदा:
Kriya-viśeṣaṇa (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (then)
विप्रम्the Brahmin (Ṛśyaśṛṅga)
विप्रम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootविप्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
व्रतचर्याम्observance of vows
व्रतचर्याम्:
Karma (कर्म)
TypeNoun
Rootव्रत-चर्या (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; समासः तत्पुरुषः (व्रतस्य चर्या)
निवेद्यhaving informed; having stated
निवेद्य:
Kriya (क्रिया-अनुबन्ध)
TypeVerb
Rootनि-विद् (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्ययान्त (absolutive), अव्यय
चand
च:
None (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय
गच्छन्तिwent
गच्छन्ति:
Kriya (क्रिया)
TypeVerb
Rootगम् (धातु)
Formलट् (present), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद; ‘स्म’ योगे भूतार्थे (with sma = past)
स्म(in the past)
स्म:
None (अव्यय)
TypeIndeclinable
Rootस्म (अव्यय)
Formभूतार्थसूचक-अव्यय (past narrative marker)
अपदेशात्on the pretext
अपदेशात्:
Hetu (हेतु)
TypeNoun
Rootअपदेश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन; हेत्वर्थे (ablative of reason/pretext)
ताःthose (women)
ताः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
भीताःafraid
भीताः:
Viśeṣaṇa (विशेषण)
TypeVerb
Rootभी (धातु)
Formक्त (past passive participle) ‘भीत’; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषणम् (ताः/स्त्रियः)
तस्यof him; his
तस्य:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी, एकवचन; सर्वनाम
पितुःof (his) father
पितुः:
Sambandha (सम्बन्ध/षष्ठी)
TypeNoun
Rootपितृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी, एकवचन
स्त्रियःwomen
स्त्रियः:
Karta (कर्ता)
TypeNoun
Rootस्त्री (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
Context
The ladies apprehensive of (the arrival of) his father took leave of him on the pretext of observance of (evening) rites.
Characters & Entities
Ṛ
Ṛśyaśṛṅga (vipra)V
vrata (vow/rite)FAQs
The verse contrasts dharmic language (vrata) with strategic concealment; it invites reflection on satya (truthfulness) versus expedient speech.
Fearing discovery by Ṛśyaśṛṅga’s father, the women withdraw, politely taking leave and offering a religious excuse.
Externally, decorum and politeness; implicitly, calculated caution.